Žumance čini jaje posebnim. U njemu se nalazi većina vitamina, među njima i B12, koji postoji samo u namirnicama životinjskog porijekla. Žumance je puno i minerala, poput gvožđa i cinka.
I najveći dio proteina nalazi se upravo u žumancetu – oko 60 odsto više nego u bjelancetu. Proteini iz jaja su naročito visokog kvaliteta, što znači da organizam može da ih iskoristi gotovo u potpunosti.
Jedno jaje sadrži i masnoće – između 180 i 220 miligrama holesterola. Naš organizam sam proizvodi čak četiri puta više, piše Dojče vele.
Holesterol je u osnovi životno važna masnoća u krvi i važan gradivni element ćelija i vitamina.
Postoje dvije vrste holesterola. HDL prenosi višak holesterola iz krvnih sudova u jetru, i često se naziva dobar holesterol.
LDL može da se taloži u arterijama i poveća rizik od bolesti srca i krvnih sudova.
„Znamo da je LDL-holesterol u krvi faktor rizika za određene oblike kardiovaskularnih bolesti, na primjer za takozvanu aterosklerozu, odnosno zakrečenje krvnih sudova“, kaže profesor Stefan Lorkovski sa Univerziteta Fridrih Šiler u Jeni.
„Preporuke kažu da se dnevno ne bi trebalo unijeti više od 300 miligrama holesterola“, kaže nutricionistkinja Žanin Henkel-Oberlender, profesorka biohemije ishrane na Univerzitetu u Bajrojtu.
To odgovara otprilike jednom i po jajetu dnevno, ako se holesterol unosi samo iz jaja. Međutim, holesterol se nalazi i u drugim namirnicama životinjskog porijekla, poput putera, mesa ili mliječnih proizvoda.
Ishrana utiče prije svega na količinu holesterola koja se može taložiti u organizmu. No, taj uticaj se danas procjenjuje nešto manjim nego ranije, kaže nutricionistkinja Henkel-Oberlender.
„Ranije se smatralo da je ishrana presudan faktor koji određuje nivo LDL-holesterola. Danas znamo da to nije baš tako.“
Prema sadašnjim saznanjima, ishrana utiče sa oko 25 odsto, dok se ranije procjenjivalo da taj uticaj iznosi oko 50 procenata.
„Genetska komponenta je znatno veća od komponente ishrane“, kaže Henkel-Oberlender. Kod svake četvrte do sedme osobe postoje odstupanja u metabolizmu holesterola, koja su vjerovatno genetski uslovljena.
Ko ima povišen nivo holesterola, trebalo bi da vodi računa o unosu jaja – iako je taj nivo u velikoj mjeri genetski uslovljen.
Veliko kokošje jaje sadrži oko sedam do osam grama proteina. Ono obezbjeđuje i aminokiselinu leucin, koja je važna za izgradnju mišića.
Međutim, tih hranljivih materija ima i u mahunarkama, orašastim plodovima i žitaricama, na primjer u ovsenim pahuljicama. „Zbog toga ne morate da jedete jaja“, kaže stručnjak za ishranu Lorkovski.
Proteini i aminokiseline najbolje doprinose izgradnji mišića kada se mišići dodatno opterećuju treningom. Ipak, često se unosi previše proteina, upozorava Lorkovski.
„Ne morate svakog dana da popijete šejk sa deset sirovih jaja.“
Posebno kod proizvoda sa visokim sadržajem proteina, poput proteinskih čokoladica ili napitaka, unose se velike količine koje organizam ne može u potpunosti da iskoristi.
Nutricionistkinja Henkel-Oberlender objašnjava: „Taj protein jednostavno nastavlja put kroz crijeva. U debelom crijevu se fermentiše, što može da izazove bol u stomaku, nadimanje i proliv.“
Kod zdravih ljudi konzumiranje jaja po pravilu ne izaziva probleme sa bubrezima. Međutim, kod osoba kod kojih već postoji početno oštećenje bubrega velika količina proteina – naročito iz prerađenih proizvoda sa visokim sadržajem proteina – može dodatno da optereti te organe.
