Postoji stara kriminološka izreka da kriminal ne zanimaju ni zastave ni himne, već isključivo profit. Ipak, pojedine grupe vremenom postanu toliko vidljive da njihovo ime pređe iz policijskih dosijea u javni prostor. Upravo to se dogodilo sa albanskim organizovanim kriminalnim grupama u Velikoj Britaniji.
Još 2017. godine britanska Nacionalna agencija za borbu protiv kriminala – National Crime Agency (NCA) – upozorila je da su albanske kriminalne grupe izgradile „značajan uticaj“ u britanskom organizovanom kriminalu, posebno u trgovini kokainom i njegovom transportu ka Londonu.
Važno je, međutim, napraviti razliku: ne govori se o etničkoj grupi u cjelini već o organizovanim kriminalnim strukturama. To je i termin koji britanske institucije koriste u svojim dokumentima — „Albanian Organised Crime Groups“.
Istraživači kriminalnih mreža godinama su ukazivali da su ove grupe uspjele da preskoče posrednike i izgrade direktne veze sa latinoameričkim kanalima snabdijevanja, čime su smanjile troškove i povećale uticaj na veleprodajnom tržištu kokaina.
Jedan od mehanizama koji se često pominje jeste sistem poznat kao „county lines“ – razgranate mreže koje narkotike iz velikih gradova prebacuju u manje sredine širom Britanije. Prema izvještajima istraživača i bezbjednosnih službi, u ovakvim sistemima učestvuju različite kriminalne grupe, uključujući i albanske mreže.
Primjeri policijskih akcija pokazuju razmjere problema. U jednoj istrazi zajedničkog tima NCA i londonske policije uhapšena su četvorica osumnjičenih pripadnika albanske organizovane kriminalne grupe, a zaplijenjeno je više stotina hiljada funti, kao i kilogrami kokaina.
Britanske službe istovremeno bilježe i rast sve složenijih metoda šverca — od kontejnerskih pošiljki do prikrivanja narkotika u legalnom teretu. Samo početkom 2024. godine britanske vlasti zaplijenile su rekordnih 5,7 tona kokaina u luci Sautempton, čija je vrijednost procijenjena na oko 450 miliona funti.
Ovdje se pojavljuje možda i važnije pitanje.
Jer kada neka kriminalna mreža godinama uspijeva da izgradi složen sistem nabavke, transporta, pranja novca i lokalne distribucije, priča prestaje da bude samo o kriminalcima. Ona postaje priča o sistemu koji negdje ima pukotine.
Lokalna distribucija se čak vrši preko društvenih mreža, nabavka kokaina se naručuje slično kao i pica.
Britanija nije stvorila narko-kartele. Ali London, kao jedan od najvećih finansijskih i logističkih centara Evrope, postao je mjesto gdje se ogroman novac kreće brže nego što ponekad institucije uspijevaju da ga prate. Konzumenti su iz svih socijalnih grupa, od mladih, srednje stojećih pa do političara. Bilo je više otkrivenih afera žurki sa kokainom među parlamentarcima, članovima vlade i vođstva stranaka.
Na kraju, možda nije najvažnije pitanje ko drži koji dio tržišta.
Možda je važnije pitanje zašto je tržište toliko veliko da ga uopšte neko može „držati“, piše „Politika“
