Karotidne arterije su glavne arterije vrata koje snabdijevaju krvlju veći dio mozga zadužen za razmišljanje, govor, senzorne i motoričke funkcije. Kada dođe do njihovog suženja ili zapušenja, povećava se rizik od moždanog udara. Najčešći uzrok ovog problema je ateroskleroza, stanje u kojem se masne naslage (plakovi) od holesterola, kalcijuma i drugih supstanci talože na unutrašnjim zidovima arterija.
– Ta suženja se razvijaju godinama i otežavaju dotok krvi u mozak, a na kraju dovode do šloga. Posljedice su teške i, za razliku od drugih organa, mozak se vrlo teško ili nikako ne oporavlja. To je veoma teška bolest i za bolesnika i za njegovu porodicu – objašnjava mr sci. med Sandra Radak, internista-angiolog u Institutu za kardiovaskularne bolesti „Dedinje“.
Karotidna bolest često prolazi bez simptoma
Jedan od najvećih problema jeste to što karotidna bolest može dugo da se razvija bez ikakvih tegoba, pa moždani udar često bude njen prvi znak.
Ipak, određeni simptomi mogu da upozore na postojanje ovog oboljenja, a to su:
Karotidna bolest predstavlja suženje ili zapušenje karotidnih arterija. Uglavnom je asimptomatska, a moždani udar može često biti prva manifestacija.
Dijagnoza se postavlja jednostavnim i bezbolnim pregledom
Karotidna bolest otkriva se ultrazvučnim pregledom krvnih sudova vrata, odnosno doplerom karotidnih arterija.
– Dijagnoza karotidne bolesti postavlja se ultrazvučnim pregledom, doplerom krvnih sudova vrata ili karotida. Ultrazvuk je bezbolna, komforna i veoma precizna dijagnostička metoda. Pregled kratko traje, 20–30 minuta, nije potrebna nikakva priprema, a mi za to kratko vrijeme imamo kompletan uvid u stanje karotidnih arterija – kaže doktorica Radak.
Kada je potrebna operacija?
Ako suženje karotidnih arterija nije veliko, odnosno manje je od 50 odsto, pacijenti se uglavnom liječe lijekovima i redovno kontrolišu ultrazvukom na šest do 12 mjeseci.
– Ako su suženja veća od 70 odsto, zbog rizika od šloga, demencije i drugih oboljenja, pacijenta šaljemo vaskularnom hirurgu.
Doktorica ističe da je dobra vijest to što su karotidne arterije lako dostupne i za dijagnostiku i za liječenje.
– Dobra vijest je da su arterije na vratu lako dostupne i za dijagnostiku i za liječenje, što ukazuje na to da je prevencija moždanog udara lako izvodljiva. Nekad samo jedan pregled može da spriječi šlog – ističe doktorica Radak.
Ko bi trebalo redovno da kontroliše karotide?
Pošto se simptomi mogu izostati čak i kod veoma izraženih suženja arterija, stručnjaci naglašavaju značaj preventivnih pregleda.
– Savjetuju se redovni preventivni pregledi ultrazvukom krvnih sudova vrata kod ljudi starijih od 50 godina, hipertoničara, osoba s dijabetesom, pušača i pacijenata koji već imaju neko oboljenje krvnih sudova ili imaju u porodici nekoga s bolešću vratnih arterija – navodi doktorica Radak.
Pravovremeni ultrazvučni pregled karotidnih arterija može da otkrije problem prije nego što dođe do moždanog udara i tako omogući blagovremeno liječenje i spriječi ozbiljne posljedice.
