U zemljama Mediterana, u Španiji, Italiji, Grčkoj i Turskoj, gdje je broj sunčanih dana tokom godine znatno veći, stope melanoma i drugih oblika karcinoma kože su niže nego u sjevernoj Evropi.
Nasuprot tome, u državama sa manjom količinom sunčeve svjetlosti, kao što su Norveška, Švedska, Danska, Litvanija, Letonija i Estonija, incidenca je viša. Ovi podaci dostupni su u bazama GLOBOCAN i Evropski registar za rak.
Stručnjaci objašnjavaju da razlozi nisu jednostavni. Genetika, tip kože, način života i obrasci izlaganja suncu igraju važnu ulogu. Stanovnici sjevernih zemalja češće imaju svjetliji fototip kože, koji je osjetljiviji na UV zračenje. Takođe, povremeno intenzivno izlaganje suncu tokom odmora (tzv. „sunburn pattern”) može da poveća rizik više nego umjereno, kontinuirano izlaganje tokom cijele godine.
Naučna literatura posljednjih godina, međutim, otvara i drugo pitanje: da li je potpuno izbjegavanje sunca, takođe, rizično?
Švedska studija objavljena u časopisu Journal of Internal Medicine pokazala je da su žene koje su izbjegavale sunce imale kraći životni vijek u poređenju sa onima koje su se umjereno izlagale sunčevim zracima. Autori su čak naveli da je mortalitet povezan sa izbjegavanjem sunca bio uporediv sa rizikom koji nosi pušenje. Iako ova tvrdnja zahtijeva pažljivo tumačenje i ne znači da je sunce „lijek”, ukazuje na to da je balans ključan.
Sunčeva svjetlost je primarni i najefikasniji izvor vitamina D. Nedostatak ovog vitamina povezuje se sa povećanim rizikom od određenih maligniteta, kardiovaskularnih bolesti, dijabetesa tipa 2 i autoimunih poremećaja. Prema novijim studijama, nizak nivo vitamina D u krvi korelira sa većim rizikom od razvoja i lošijom prognozom pojedinih vrsta raka. Ipak, većina relevantnih onkoloških i dermatoloških udruženja naglašava da suplementacija ne može u potpunosti da zamijeni bezbjedno, kontrolisano izlaganje suncu, ali ni da sunčanje bez zaštite nije bez rizika.
Važno je razumjeti da sunce ima dvostruku ulogu. UV zračenje jeste dokazani faktor rizika za karcinom kože, posebno kod osoba sa svjetlim fototipom i sklonošću opekotinama.
Istovremeno, umjereno izlaganje podstiče sintezu vitamina D, utiče na cirkadijalni ritam, raspoloženje i mentalno zdravlje, kao i na regulaciju imunog sistema.
Zato savremena medicina sve više govori o ravnoteži, a ne o potpunoj zabrani.
Kratkotrajno, svakodnevno izlaganje suncu, bez opekotina, smatra se bezbjednim za većinu ljudi, dok se produženo izlaganje u periodima najjačeg UV zračenja i dalje ne preporučuje.
