Javno preduzeće za upravljanje nacionalnim parkovima Crne Gore (JPNPCG) prihodovalo je 615 hiljada eura od prodaje ulazice za Skadarsko jezero od prvoj januara do 20. septembra ove godine i još oko 56 hiljada od korišćenja vodenih površina i prodaje ribolovnih dozvola, dok je karata naplaćeno oko 20 odsto manje u odnosu na isti period prošle godine.
To su “Vijestima” kazali iz JPNPCG kojim rukovodi Marinela Đuretić i naglasili da prihod nije jedina mjera uspješnosti nacionalnog parka već da njihov cilj mora da bude da “turistički promet donosi veću korist lokalnoj zajednici i parku, ali istovremeno da ne prelazi granice prihvatljivog pritiska na prirodu”.
Istakli su da je Nacionalni park “Skadarsko jezero” jedan je od najsloženijih prostora za upravljanje u Crnoj Gori – zbog svoje površine, izuzetnih prirodnih vrijednosti, velikog broja korisnika prostora i sve većeg turističkog pritiska. Oni ne žele samo da ovaj prostor učine dostupnim posjetiocima, već da turizam razvijaju na način koji ne ugrožava prirodne vrijednosti, biodiverzitet i funkcionisanje ekosistema.
Među stranim gostima već godinama su najzastupljeniji Francuzi, kazali su, a ove godine ih je u junu bilo oko 20 odsto manje nego u istom mjesecu prošle godine. U NPCG su primijetili i pad broja posjetilaca iz Izraela, dok je broj gostiju iz Velike Britanije bio veći tokom jula i avgusta. Poljaci i Česi su, takođe, bili zastupljeni u većem broju nego prethodne godine.
“Važno je napraviti jasnu razliku između evidentiranog i stvarnog broja korisnika prostora. Na terenu imamo situaciju da pojedini privredni subjekti zaobilaze kontrolno-naplatne punktove i prevoze posjetioce koji nemaju ulaznicu za Nacionalni park. To je problem koji se ne može riješiti samo dodatnom kontrolom na postojećim punktovima”, naveli su.
Apostrofirali su da su potrebne dodatne kontrolne, odnosno izlazne tačke, koordinisane kontrole i veće uključivanje nadležnih inspekcijskih službi a to je “prije svega pitanje sistemskog uređenja i odgovornosti svih institucija koje imaju nadležnosti na ovom prostoru”.
“Najizraženiji problemi tokom sezone bili su nedostatak adekvatnog parkinga i saobraćajna opterećenost Virpazara, veliki broj posjetilaca u kratkim vremenskim intervalima, kao i kontrola plovila i turističkih prevoznika”, kazali su iz tog javnog preduzeća odovarajući na pitanje o tome koji su bili najveći izazovi tokom ove ljetnje turistčke sezone.
Na prostoru Skadarskog jezera dodatni problem predstavljaju nelegalni objekti, otpad, neuređena pristaništa i različiti oblici nelegalnog korišćenja prostora.
JPNPCG je tokom sezone kontinuirano angažovao svoje službe na terenu, rekli su i dodali da “upravljanje ovako kompleksnim prostorom ne može biti posao samo jedne institucije” već da su potrebni ljudi, oprema, vozila i plovila, ali i dobra koordinacija sa inspekcijama, lokalnim upravama i drugim nadležnim institucijama.
Kad je riječ o Virpazaru, nedostatak parkinga je posebno izražen problem tokom ljetnje sezone, naročito zbog organizovanih turističkih grupa i autobusa, a podsjetili su da su još ranije inicirali rješavanje ovog pitanja, a tokom 2025. godine su dobili saglasnost Agencije za zaštitu životne sredine za proširenje parkinga s desne strane magistrale.
Realizacija je, međutim, uslovljena usvajanjem Programa objekata privremenog karaktera za NP “Skadarsko jezero”, a nakon što su tokom 2026. godine pribavljene potrebne smjernice i uslovi zaštite prirode, stvoreni su preduslovi da se ovo pitanje rješava kroz odgovarajući planski okvir u narednom periodu.
“Naš cilj nije privremeno rješenje za jednu sezonu. Potrebno je sistemski urediti parking, saobraćaj, pristaništa i kretanje posjetilaca, tako da rješenje odgovara i lokalnom stanovništvu, i turistima i privredi, ali i potrebama zaštite Nacionalnog parka”, kazali su redakciji.
Radi rješavanja stalinih problema koji su vidni tokom turističke sezona na prostoru ovog nacionalnog parka istakli su da postoji dobra sradnja sa nadležnim institucijama i inspekcijama pa su bile brojne kontrole na lokalitetu Skadarskog jezera, naročito od Turističke inspekcije i Lučke kapetanije Bar.
Kontrolisan je veliki broj plovila, njihova ispravnost, dokumentacija, posada i izrečene su brojne adekvatne kazne i napravljene prijave za dalje procesuiranje kod nadležnih institucija za određene subjekte, a kad su u pitanju kontrole turističke inspekcije, izvršeno ih je 47, od čega su u 32 utvrđene nepravilnosti.
Upitani šta je JPNPCG ove sezone konkretno uradio da unaprijedi turističku ponudu i zaštitu Skadarskog jezera, koliko je novca uloženo u infrastrukturu, zaštitu i sadržaje za posjetioce, i šta će biti prioriteti za narednu sezonu kako bi Virpazar i NP “Skadarsko jezero” imali više koristi od turizma, uz istovremeno očuvanje zaštićenog područja, iz tog preduzeća su odgovroili da, između ostalog, snažnije rade na zaštiti prostora.
Tokom 2026. godine nastavili su da, kako su naveli, unapređuju turističku infrastrukturu i ponudu parka, ali i da snažnije rade na zaštiti prostora.
NP “Skadarsko jezero” raspolaže centrima za posjetioce na Vranjini i u Virpazaru, pješačkim i biciklističkim stazama, kao i sadržajima poput kajaka i posmatranja ptica, a kažu da je nastavljeno unapređenje sistema informisanja posjetilaca, signalizacije i prateće turističke infrastrukture.
U toku ove godine na troškove održavanja utrošeno je oko 75 hiljada eura, na građevinske radove na upravnoj zgradi i okolnim objektima utrošeno je oko 28 hiljada eura, na plovila i motore oko 12 hiljada eura i oko dvije hiljade eura na uređaje i opremu. Ostatak sredstava troši se na zarade zaposlenih u ovom nacionalnom parku, rekli su.
“Zaštita prostora ostaje primarni zadatak. Kontinuirano se sprovode nadzor, monitoring i kontrola nelegalnih aktivnosti, a posebna pažnja posvećuje se zaštiti biodiverziteta i očuvanju prostora od prekomjernog pritiska. Prema novom Planu upravljanja za period od 2026. do 2030, predviđeno je dalje unapređenje postojeće i izgradnja nove prateće infrastrukture, ali i razvoj sadržaja koji će omogućiti kvalitetnije i održivije korišćenje prostora”, poručili su.
Govoreći o Virpazaru, prioritet će biti sistemsko rješavanje parkinga i saobraćaja, uređenje pristaništa i mjesta za ukrcavanje putnika, bolja organizacija kretanja posjetilaca i jasnija regulacija rada pružalaca turističkih usluga.
Napomenuli su da njihov cilj nije da imaju što veći broj posjetilaca po svaku cijenu, već da turizam donosi veću korist lokalnoj zajednici i Crnoj Gori, a da istovremeno ostanu unutar granica koje priroda može da podnese.
Za to su potrebna ulaganja koja JPNPCG ne može samostalno da obezbijedi, naglasili su iz tog preduzeća, pojasnivši da dio aktivnosti mogu finansirati iz sopstvenih prihoda, ali da je za ozbiljniju infrastrukturu i složenije probleme potrebna podrška prvenstveno kroz kapitalni budžet, domaće i međunarodne projekte i koordinisano djelovanje svih nadležnih institucija.
“Skadarsko jezero mora biti prostor u kojem su zaštita prirode, interes lokalne zajednice i održivi turizam dio istog rješenja, a ne međusobno suprotstavljeni ciljevi”, naveli su iz kabineta Đuretić.
