Gaji se radi mesnatog ploda i sjemena, ali je korisna i u liječenju stomačnih upala i bolesti prostate. Snižava visoki šećer, topi kilograme.
Bundeve su jednogodišnje biljke iz familije bundeva ili tikava (Cucurbitaceae). Plodovi tikve još od antičkih vremena služe kao posude. Smatra se da su porijeklom iz Amerike. Brzo su se raširile po Evropi i odomaćile po baštama, prvo kao ukrasne biljke, a kasnije su upoznate njihove hranljive vrijednosti. Gaje se radi mesnatog ploda i sjemena.
Tikve su zeljaste biljke, puzavice ili povijuše koje se penju uz neki oslonac pomoću rašljika koje polaze od osnove listova. Vrh rašljike obavija se oko pogodnog objekta u neposrednoj blizini, na primjer stabla nekog drveta, a ostatak se zatim spiralno uvija, kao opruga, i tako povlači stablo tikve do nosača.
Na našim prostorima najrasprostranjenija je biljka Cucurbita pepo, u narodu poznata kao velika ili obična tikva, svinjska bundeva, dulek ili bundeva. Stablo, poleglo ili penjačica pomoću rašljika, može biti dugo i do 10 metara. Plod je velika bobica, loptasta ili izdužena, žuta, bijela ili zelenkasta. Seme je bijelo. Cvjeta od juna do avgusta.
Plodovi sadrže 3–8% ugljenih hidrata, celulozu, pektin, dosta minerala i vitamina (vitamin C i karotene).
Sjemenke sadrže 20% ulja, 30% proteina i 10% ugljenih hidrata. Ljekovito djelovanje potiče od sastava ulja (kukurbitin, fitosterini, tokoferol). Flavonoidi i glikozidi imaju antibakterijsko dejstvo, pa se bundeva koristi kao pomoćno sredstvo u liječenju stomačnih upala i bolesti prostate.
U ishrani se koriste plodovi i cvjetovi, svježi ili ukiseljeni, u salatama, varivima i pečenjima. Sok se koristi kao baza za mnoge industrijske sokove. Sjemenke se koriste za izdvajanje ulja i proizvodnju lijekova.
Bundeve su značajna, ali nedovoljno iskorišćena sirovina u ishrani i medicini. Uzgajaju se širom svijeta, što potvrđuje njihovu važnost u poljoprivredi, posebno zbog povoljne cijene, jednostavnosti uzgoja i visoke nutritivne vrijednosti.
U pulpi bundeve dominira voda (79–93%). Bogata je vlaknima, skrobom i proteinima, dok je sadržaj masti nizak. Pulpa u prahu može smanjiti glukozu u krvi kod dijabetesa tipa 2.
Bundeva sadrži mnogo provitamina A, posebno beta-karotena. Takođe sadrži vitamine C i E, koji doprinose zdravlju kože i očiju, te jačanju imuniteta.
Zbog niske kalorijske vrijednosti (15–25 kcal na 100 g) pogodna je za dijetalnu ishranu i mršavljenje.
Bundeva se koristi u pitama, varivima, supama i pečenjima. Sjemenke i ulje imaju ljekovitu i nutritivnu vrijednost, dok se pulpa koristi i u industriji sokova.
Za uzgoj bundeve potrebno je zemljište bogato humusom, umjerene vlažnosti. Traži puno svjetlosti i toplote, a ne podnosi mraz ni sušu.
Sastojci:
Priprema:
Pomiješati rendanu bundevu, šećer, vanilin-šećer, suvo grožđe i cimet. Po potrebi dodati griz.
U drugoj posudi pomiješati ulje i kiselu vodu i time premazivati kore. Slagati po dvije kore, premazivati, filovati i uvijati u rolnice.
Staviti u podmazan pleh i peći na 200 °C oko 35–45 minuta, dok ne dobije zlatnu boju.
