SAD i Iran pojačali su napade otkako je prošle nedjelje propao privremeni sporazum o prekidu vatre, potpisan prije mjesec dana, čime je povećana mogućnost povratka u rat punih razmjera.
Američka Centralna komanda (CENTCOM) saopštila je da su vazdušni napadi počeli u subotu u 18 časova po istočnoameričkom vremenu, odnosno u 22 časa po srednjoevropskom vremenu, po nalogu predsjednika Sjedinjenih Američkih Država (SAD) Donalda Trampa.
„Napadi su osmišljeni da dodatno oslabe sposobnost Irana da ugrožava trgovačku plovidbu u Hormuškom moreuzu i da brzo kazne snage Korpusa islamske revolucionarne garde koje su sinoć napale američke vojnike u Jordanu“, navodi se u saopštenju.
Centralna komanda je kasnije saopštila da je završila talas napada, pogodivši iranske vojne objekte za nadzor obale i protivvazdušnu odbranu.
Iranska novinska agencija Mehr saopštila je da su SAD izvele napad u blizini Sirika, na jugu Irana, dodajući da nema izvještaja o žrtvama niti o šteti na infrastrukturi. Agencija Tasnim navela je da je američka vojska gađala i lokaciju u blizini Šadegana, nedaleko od granice sa Irakom.
Iranska vojska je potom izvela napad dronovima na američka vojna sredstva i opremu u kampu Al-Adiri u Kuvajtu i vazduhoplovnoj bazi Ali al Salem, javila je rano jutros iranska državna televizija, pozivajući se na saopštenje vojske. Obje baze bile su mete u okviru iranskih napada na američke objekte i saveznike u Zalivu od prošle nedjelje.
Centralna komanda saopštila je da su dvojica američkih vojnika poginula u petak, dok se treći vodi kao nestao u borbi. Time je broj poginulih pripadnika američke vojske od početka rata porastao na 16, dok ih je više od 420 ranjeno.
Američki ministar odbrane Pit Hegset objavio je na mreži Iks: „Njihova žrtva samo dodatno učvršćuje našu odlučnost.“
Čini se da je Iran u subotu, osim drugih američkih saveznika u Zalivu i Jordana, gađao i Saudijsku Arabiju, nakon američkih napada na iranske mostove, energetska postrojenja i drugu infrastrukturu.
U pisanom saopštenju, objavljenom na zvaničnim nalozima iranskog vrhovnog vođe na društvenim mrežama i u iranskim državnim medijima, vrhovni vođa ajatolah Modžtaba Hamnei naveo je da su postupci SAD pokazali da je Trampov potpis „potpuno bezvrijedan i lišen svakog kredibiliteta“.
U saopštenju se SAD upozoravaju na „još veće troškove i dodatno poniženje“. Bijela kuća nije odmah odgovorila na zahtjev za komentar.
Mjesto boravka Hamneija i dalje je nepoznato.
Sukob je počeo kada su SAD i Izrael krajem februara pokrenuli napade na Iran, nadajući se da će onesposobiti njegove nuklearne i raketne programe i oslabiti njegove regionalne saveznike. Sukob je doveo do velikih poremećaja u snabdijevanju energentima, strahovanja od rasta globalne inflacije i borbe za kontrolu nad Hormuškim moreuzom.
Kuvajt je u subotu bio izložen neprekidnim napadima, a oružane snage te zemlje saopštile su da su presrele iranske balističke rakete i dronove, kao i da je nekoliko vatrogasaca i radnika u naftnom sektoru povrijeđeno tokom intervencija nakon napada.
Iranska Revolucionarna garda saopštila je da je pogodila američki centar za vojnu podršku u kuvajtskom kampu Arifdžan i uništila radarski objekat u vazduhoplovnoj bazi Ali al Salem. Kuvajtska naftna korporacija kasnije je saopštila da je jedan od njenih naftnih objekata pogođen u „ponovljenim iranskim napadima“, što je izazvalo znatnu štetu i povrjeđivanje nekoliko osoba, prenijela je državna novinska agencija.
Revolucionarna garda gađala je i lokaciju u Bahreinu na kojoj su bili okupljeni američki borbeni avioni u vazduhoplovnoj bazi Šeik Isa, kao i centar za obavještajne podatke, objavili su iranski mediji.
Garda je takođe uništila najmanje dva američka borbena aviona i još tri letjelice tokom raketnog napada i napada dronovima rano u subotu na američku bazu u Al Azraku u Jordanu, javila je iranska državna televizija.
Rojters nije mogao nezavisno da potvrdi te izvještaje.
Saudijski sistem ranog upozoravanja izdao je rano u subotu upozorenja stanovnicima Al-Hardža i Janbua da potraže sklonište. U Al-Hardžu, istočno od Rijada, nalazi se vojna baza u kojoj su smješteni američki vojnici, dok se u Janbuu, na obali Crvenog mora, nalazi važan terminal za izvoz nafte.
Dvije osobe upoznate sa situacijom navele su da je upozorenja izazvao iranski raketni napad, prvi na Saudijsku Arabiju u više od tri mjeseca. Vladina kancelarija za medije nije odgovorila na zahtjev za komentar.
Iranska Revolucionarna garda nije pomenula nikakav napad na Saudijsku Arabiju.
Američki Stejt department izdao je u subotu globalno upozorenje za putovanja američkim državljanima u inostranstvu, navodeći pojačane tenzije na Bliskom istoku „uz mogućnost nepredviđene eskalacije“. U upozorenju se navodi da bi otkazivanja letova i povremena zatvaranja vazdušnog prostora mogla da poremete putovanja.
Američka Centralna komanda ranije je saopštila da je pogodila iranske nadzorne lokacije, vojnu logističku infrastrukturu, podzemna skladišta oružja i pomorske kapacitete.
U američkim vazdušnim napadima rano u subotu poginule su tri osobe, a osam ih je ranjeno u južnoj provinciji Hormozgan, koja izlazi na Hormuški moreuz, dok su oštećena dva mosta i jedan drumski tunel, javila je iranska državna televizija.
Iransko Ministarstvo zdravlja saopštilo je u subotu da je u američkim napadima na tu zemlju tokom prethodne tri nedjelje poginulo 50 ljudi, dok je više od 500 ranjeno.
Portparol iranskog Ministarstva spoljnih poslova Esmail Bagai optužio je SAD da pokušavaju da uspostave kontrolu nad Hormuškim moreuzom, kojim obično prolazi oko petine svjetskih zaliha nafte.
Obje strane gađale su pomorski saobraćaj. SAD tvrde da sprovode pomorsku blokadu, dok Iran navodi da napada plovila koja krše njegova pravila o plovidbi kroz moreuz.
Evropska unija i zalivske države pozvale su Iran da odmah i bezuslovno obustavi sve napade i ometanje pomorske plovidbe i da moreuz ostavi otvorenim, bez uslova ili naknada, navodi se u zajedničkom saopštenju koje je u subotu prenijela saudijska državna televizija.
