Organizatori su Matica srpska – Društvo članova u Crnoj Gori i Studijski program za srpski jezik i južnoslovenske književnosti Filološkog fakulteta Nikšic.
Predrag Petrović, književni kritičar i teoretičar, ukazao je na paradoks savremene književnosti: piše se više nego ikada, ali opstaju samo najbolja djela.
U vremenu hiperprodukcije, roman se okreće unutrašnjem svijetu, ličnim traumama, sjećanjima i preispitivanju identiteta.
“Kada govorimo o suštinskim poetskim odlikama savremenog romana primetno je da dominiraju ispovjedne forme. U fokusu su junaci koji preispituju sebe, prošli život, sjećanje na neke momente iz ličnog i porodičnog života kao i iz kolektivne istorije. Ta potreba pripovedača i junaka da preispituju ključne događaje iz života, pogotovo traumatična iskustva, izraženo je prisutna u poeziji, drami i romanu. Lična preispitavanja, vezana za neke granične situacije, pogotovo u devedesetim godinama prošlog vijeka, traumatično su jezgro srpske književnosti. U novije vrijeme pojavio se priličan broj romana mlađih autora, koji su, proizveli neke vrlo zanimljive eksperimentalne žanrove, interesantne stilski, kompoziciono i jezički. Tako da se srpski roman odlikuje velikim poetičkim jezičkim i žanrovskim bogatstvom. Ima i autora koji se suočavaju sa fenomenom novom digitalnog doba, u čijim romanima su vidljive činjenice da živimo u drugačijoj, izmijenjenoj kulturi, u društvu, u kom suvereno vlada internet i vještačka inteligencija”, kazao je Petrović.
Savremenu književnost odlikuje mnoštvo glasova, bez bez jasnih autoriteta, dok kritika i teorija, i danas, imaju značajnu ulogu u vrjednovanju i tumačenju djela.
“Danas je nemoguće zbog velikog broja medija, hiperprodukcije i velikog broja nagrada, imati književne autoritete poput Jovana Skerlića, Borisa Mihajlovića Mihiza i Zorana Mišića. Danas književna kritika nema moć koju je imala u prošlosti zato što nema toliko časopisa, da se izrazi i artikuliše, ali i dalje postoje uticajni autori i kritičari, koji daju svoje mišljenje i mogu da utiču na čitalačku publiku. Što se tiče književne teorije, ona je već niz decenija u nekoj vrsti krize. Imamo jednu vrstu pluarizma, interpretacije književno teorijskih stavova, a mišljenja sam da teorija danas ima vrlo važno mjesto, a to se vidi po velikom broju mladih autora koje se opredeljuju za teoriju i velikom broju teoretskih knjiga, koje se pojavljuju i otvaraju čitav niz novih pitanja i tema o tumačenju književnosti”, istakao je Petrović.
Govoreći o čitanju, Petrović ukazao je na slabosti obrazovnog sistema, koji, uprkos obilju prenesenog znanja, ne uspijeva da kod učenika razvije istinsku ljubav prema književnosti.
“To su priznali neki ozbiljniji teoretičari u svijetu, koji su poručili da smo učenicima ponudili niz književnih znanja, ali ih nismo naučili da vole književnost. Ja mislim da to treba da bude primarni zadatak, da naučimo djecu da čitaju, vole književnost, da joj se vraćaju, pa tek onda ići na kompleksnija znanja iz književne teorije. Obrazovanje jeste u tom smislu zakazalo, ali mogućnost ispravke, ipak postoji, i sa onima koji su završili školovanje i sa onima koji su u školi. Mijenjaju se i reformišu programi, mislim da bi se iz toga moglo izaći nešto dobro. Smatram da su ljudi zainteresovani za dobre i kvalitetne knjige.Najkompetentniji i najbolji su čitaoci poezije, koji nijesu toliko vidljivi, ali su važan glas u razumijevanju književnosti”, kazao je Petrović.
U razgovoru sa moderatorom, profesorom Goranom Radonjićem, poseban akcenat stavljen je na opus Rastka Petrovića, s fokusom na roman „Dan šesti“. Kroz studiju „Avangardni roman bez romana“ otvoreno je pitanje kratkog romana kao dominantne forme savremene proze, prilagođene ubrzanom ritmu modernog vremena.
„Moj naučni rad obilježen je istraživanjem romana, od avangardnog, do proučavanja proznomodernističkog romana, postmodernističkog i romana u novom XX vijeku. To je magistarska linija mog rada, a imam i nekoliko knjiga poezije. Ali ne bih želio da moj rad posvedoči da su drugi žanrovi u zapećku, jer u nekim decenijama koje slijede, možda se posvetim poeziji“, poručio je Predrag Petrović.
Tokom večeri bilo je riječi i o drugim naučnim radovima Predraga Petrovića, koji mapiraju tokove modernog i savremenog romana i književne teorije.
