Mali predmet poznat kao figurina Adorant, otkriven u jednoj pećini u Njemačkoj 1979. godine – izrađen prije oko 40.000 godina od strane nekih od najranijih ljudi koji su u Evropi uspostavili prepoznatljivu kulturu – nosi zanimljive nizove ureza i tačkica. Brojni drugi predmeti koje je proizvela ista kultura imaju slične oznake.
Novo istraživanje sugeriše da ti znakovi na predmetima poput ove figurine, napravljene od mamutove slonovače i koja prikazuje hibridno biće lav-čovjek, ipak ne dostižu nivo pisanog jezika. Ali studija je utvrdila da njihova sekvencijalna upotreba na ovim artefaktima pokazuje osobine slične pismu koje se mnogo kasnije pojavilo u drevnoj Mesopotamiji, oko 3300. godine prije nove ere – kao prethodnica klinastog pisma, jednog od najstarijih poznatih oblika pisanog jezika, prenosi agencija Rojters.
To ukazuje na izuzetne kognitivne sposobnosti tako drevnih ljudi.
Istraživači koriste termin „tipovi znakova“ za ove oznake, među kojima su urezi, tačke, linije, krstići, zvjezdasti oblici i još neki. Sproveli su kompjutersku analizu njihove upotrebe na ovim artefaktima, fokusirajući se na osobinu nazvanu „gustina informacija“. Taj pojam se odnosi na količinu informacije koja se prenosi po jedinici jezika – poput sloga, ili u ovom slučaju znaka.
„Tvrdili bismo da ovi nizovi znakova prevazilaze puku dekoraciju koja je nekim pojedincima bila estetski privlačna. Naime, naši statistički rezultati pokazuju da su ti znakovi primjenjivani selektivno i po ustaljenoj konvenciji“, rekao je lingvista Kristijan Benc sa Sarland univerziteta u Njemačkoj, glavni autor istraživanja objavljenog u naučnom časopisu Zbornik radova Nacionalne akademije nauka.
Na primjer, krstići su pronađeni samo na alatkama i figurama životinja, ali ne i na figurama ljudi.
Istraživači su analizirali više od 200 artefakata iz kamenog doba koji nose ove znakove, datovanih na period od oko 43.000 do 34.000 godina unazad, sa četiri pećinska lokaliteta u jugozapadnoj Njemačkoj, povezana s kulturom zvanom orinjakska. Figurina Adorant, recimo, potiče iz pećine Gajsenkloesterle u njemačkoj saveznoj pokrajini Baden-Virtemberg, a bila je duga oko 38 mm i široka 14 mm.
„Konvencija da se određeni tipovi znakova urezuju isključivo na površine određenih artefakata morala je da se prenosi kroz mnoge generacije, inače ne bismo nalazili ove statističke obrasce u podacima“, rekao je Benc.
Cilj istraživača nije bio da utvrde značenje znakova, koji do danas nijesu dešifrovani.
Orinjakska kultura povezuje se s nekim od najstarijih poznatih figurativnih umjetnosti. Analizirani artefakti u istraživanju uglavnom su napravljeni od slonovače mamutovih kljova, ali i od životinjskih kostiju i rogova. Neke figure prikazuju životinje, uključujući mamute, pećinske lavove i konje, kao i bića koja očigledno spajaju ljudske i životinjske osobine. Tu su bile i razne alatke, lični ukrasi i muzički instrumenti u vidu frula, prenosi Reuters.
Istraživači su utvrdili da se nizovi znakova koje su analizirali statistički razlikuju od savremenih sistema pisanja.
Ali su našli da ti nizovi imaju gustinu informacija vrlo sličnu najranijim primjerima prethodnice klinastog pisma, poznate kao proto-klinasto pismo, koja je zabilježena u drevnom mesopotamskom gradu Uruk. Proto-klinasto pismo se razvilo u klinasto pismo, sistem pisanja zasnovan na klinastim tragovima, koji se koristio milenijumima na drevnom Bliskom istoku.
Istraživači su naveli da orinjakski znakovi pokazuju određene dizajnerske osobine kakve postoje u pisanim jezicima, ali da nedostaju druge – uključujući vezu sa strukturama govornog jezika.
„Možemo samo da nagađamo o statusu govornih jezika u to vrijeme. Uopšteno, arheolozi i lingvisti bi svakako pretpostavili da su moderni ljudi prije 40.000 godina imali govorne jezike strukturno slične onima koji se danas govore širom svijeta“, rekla je arheološkinja i koautorka studije Eva Dutkjevič iz Muzeja praistorije i rane istorije u Berlinu.
