Najnovije izdanje Indeksa medijske pismenosti bilježi određeni napredak Crne Gore, ali taj pomak i dalje nije ni približno dovoljan u odnosu na izazove sa kojima se društvo suočava, kazali su iz Centra za građansko obrazovanje (CGO).
Crna Gora je u ovogodišnjem izvještaju pozicionirana na 26. mjestu, u trećem klasteru koji obuhvata zemlje u tranziciji.
Iz CGO-a su kazali da uprkos formalnom napretku na ljestvici, Crna Gora ostaje u grupi zemalja sa ograničenom otpornošću na dezinformacije.
To, kako su naveli iz CGO-a, ukazuje na dubinske slabosti u oblasti obrazovanja, medijskih sloboda i društvenog povjerenja.
Indeks medijske pismenosti, koji objavljuje Fondacija za otvoreno društvo, izračunava se kombinovanjem kvaliteta obrazovanja, nivoa medijskih sloboda, povjerenja među ljudima i e-participacije, odnosno učešća građana u digitalnoj sferi.
Kao instrument koji mjeri sposobnost društava da se odupru dezinformacijama, tzv. „post-truth“ narativima i manipulacijama informacijama, ovaj indeks, kako se navodi, oslikava izraženu geopolitičku i razvojnu podjelu u Evropi.
Iz CGO-a su naveli da lidersku poziciju u ovogodišnjem izvještaju dijele Danska, Finska, Irska i Holandija, sa po 71 od maksimalnih 100 poena.
„Što potvrđuje snagu njihovih obrazovnih sistema i visok nivo medijskih sloboda. Nasuprot tome, zemlje Zapadnog Balkana ostaju u donjem dijelu ljestvice, reflektujući dugotrajne izazove u ključnim segmentima ovog indeksa“, dodaje se u saopštenju.
Kako se navodi, u susjedstvu je najbolje rangirana Hrvatska, koja sa 47 poena zauzima 24. mjesto.
Crna Gora je u ovogodišnjem izvještaju pozicionirana na 26. mjestu sa 44 poena. Srbija je na 32. poziciji sa 35 bodova, Bosna i Hercegovina (BiH) na 37. sa 24 boda, Albanija i Sjeverna Makedonija dijele 39. i 40. mjesto sa po 19 bodova, dok je Kosovo posljednje rangirano sa 16 bodova.
Crna Gora, kako se dodaje, nalazi se u trećem klasteru država, dok je Srbija u četvrtom – obje kategorije obuhvataju zemlje u tranziciji, za koje postoji mogućnost i napretka i nazadovanja.
Dodaje se da su BiH, Albanija, Sjeverna Makedonija i Kosovo svrstane u peti klaster, koji je označen kao najranjiviji na dezinformacije.
„Ističe se da su ove države posebno izložene rizicima jer nijesu članice Evropske unije (EU), što ih lišava određenih institucionalnih mehanizama zaštite, ali ih čini i podložnijim spoljnim uticajima, uključujući djelovanje Kine i Rusije, koje se trude da akumuliraju uticaj u regionu direktno okružujući granice EU“, kaže se u saopštenju.
Iz CGO-a su naveli da, u poređenju sa prethodnim mjerenjem iz 2023. godine, dok druge države regiona imaju pad za jednu poziciji, Crna Gora bilježi napredak – sa 33. na 26. poziciju, što je njen najbolji rezultat od početka mjerenja.
Kako se dodaje, prvo mjerenje rađeno je 2017. godine i zauzimala je 31. poziciju, od ukupno 35 koliko ih je bilo tada bilo obuhvaćeno.
„Ipak, i pored rasta broja poena (sa 29 na 44), ovaj pomak nije dovoljan za značajnije približavanje evropskom prosjeku, niti najrazvijenijim društvima u ovoj oblasti“, ukazali su iz CGO-a.
Oni su naveli da ostaje izražen jaz između Crne Gore i najotpornijih evropskih društava, kako u pogledu slobode medija, tako i u kapacitetu građana da kritički analiziraju informacije i prepoznaju dezinformacije.
„Posmatrano u širem regionalnom kontekstu, jasno je da zemlje Zapadnog Balkana dijele slične izazove – slab kvalitet obrazovanja, ograničene medijske slobode i nizak nivo društvenog povjerenja“, kazali su iz CGO-a.
Kako su dodali, takvo stanje ukazuje na sistemski problem, budući da je medijska pismenost važan indikator kvaliteta demokratije.
„Nizak nivo medijske pismenosti povećava ranjivost društva na dezinformacione kampanje, produbljuje polarizaciju i slabi otpornost građana na manipulativne sadržaje“, dodaje se u saopštenju.
Iz CGO-a su rekli da u vremenu u kojem digitalne platforme i kompleksni informacioni ekosistemi oblikuju javni prostor, medijska pismenost postaje jedan od ključnih stubova demokratske otpornosti.
„Zato za društva koja teže evropskim standardima demokratskog upravljanja, ovo predstavlja ozbiljno upozorenje a je neophodno strateško ulaganje u medijsko i digitalno obrazovanje, jačanje nezavisnih i profesionalnih medija, kao i obnavljanje povjerenja građana u pouzdane izvore informacija“, zaključuje se u saopštenju.
