Evropska unija (EU) pozvala je danas Izrael da povuče tender za izgradnju više od 1.200 kuća u spornoj zoni E1 na palestinskoj Zapadnoj obali.
Visoka predstavnica EU za spoljnu politiku i bezbjednost Kaja Kalas navela je u saopštenju objavljenom na sajtu Evropske službe za spoljnu i bezbjednosnu politiku (EEAS) da izgradnja dodatno šteti izgledima za rješenje odnosa Palestine i Izraela po modelu dvije države, jer bi Zapadnu obalu „podijelila na dva dijela, izolujući Istočni Jerusalim“.
„Stav EU je jasan: izraelska naselja na Zapadnoj obali, uključujući i područje E1, prema međunarodnom pravu su nezakonita. Pozivamo Vladu Izraela da povuče tender, obustavi svoje planove za E1 i sve druge projekte proširenja naselja, i da obezbijedi odgovornost za nasilje doseljenika“, navela je Kalas u saopštenju.
Ona je dodala da je Zapadna obala i dalje nestabilna i da je zabilježeno rekordno nasilje izraelskih doseljenika nad palestinskim stanovništvom, i da EU primjećuje da su izraelski tužioci nedavno podigli optužnice protiv nekih od počinilaca tog nasilja.
„EU ponovo potvrđuje svoju nepokolebljivu posvećenost sveobuhvatnom, pravednom i trajnom miru zasnovanom na rješenju dvije države u skladu sa rezolucijama Savjeta bezbjednosti UN, gdje dvije demokratske države, Izrael i Palestina, žive jedna pored druge u miru i bezbjednosti unutar sigurnih i priznatih granica“, navela je Kalas.
Projekat naselja E1 je veoma sporan izraelski plan za izgradnju stambenih jedinica na području od 12 kvadratnih kilometara okupirane Zapadne obale. Zvanično poznato kao „East 1“ (Istok 1), to područje je sjeveroistočno od Istočnog Jerusalima i unutar opštinskih granica velikog izraelskog naselja Ma’ale Adumim.
Projekat se vratio u svjetske naslove posle odluke izraelske vlade da otvori tendere i pozove na ponude za izgradnju preko 1.200 stambenih jedinica u toj zoni.
Strateški značaj i uticaj Koridor E1 se smatra kritičnom geopolitičkom tačkom iz nekoliko razloga, a prvi je podjela Zapadne obale na dva dijela, prekinula bi se teritorijalna vezu sjeverne i južne polovine Zapadne obale.
Istočni Jerusalim bi bio izolovan jer bi ga ta zona opkolila i odsjekla od drugog dijela te palestinske teritorije, ograničavajući pristup Palestinaca glavnom gradu svoje buduće države koju žele.
Uz sve to izgradnjom bi se mlokiralo rješenja s dvije države jer bi završetak E1 učinio stvaranje održive, nezavisne palestinske države fizički nemogućim.
Zona E1 je dom nekoliko beduinskih zajednica, uključujući selo Kan el Ahmar, kojima prijeti potpuno raseljavanje zbog tog plana.
Iako koncept izgradnje u E1 datira još od vlade premijera Jicaka Rabina 1994. godine, implementacija je bila decenijama zamrznuta zbog ogromnog diplomatskog pritiska Sjedinjenih Država i Evropske unije.
Odluku desničarske koalicije premijera Bendžamina Netanjahua da zvanično pokrene taj projekat i pozove na ponude za izgradnju analitičari su protumačili kao strateški potez za učvršćivanje domaće podrške među ultranacionalistima prije opštih izbora u Izraelu.
Tenderi za E1 je izazvali su oštre i široko rasprostranjene međunarodne reakcije. U zajedničkom saopštenju, Ujedinjeno Kraljevstvo, Francuska, Njemačka, Italija, Kanada, Holandija i Norveška osudile su tendere kao „neprihvatljive“, eksplicitno upozoravajući da oni ugrožavaju palestinsku teritorijalnu cjelovitost i nose pravne i reputacione rizike za građevinske kompanije koje učestvuju.
Kao i EU susjedne zemlje, uključujući egipatsku vladu, osudile su tendere, navodeći da je projekat pokušaj sprovođenja politike svršenog čina na okupiranoj zemlji.
Kao odgovor na međunarodne kritike, izraelski zvaničnici – uključujući ministra spoljnih poslova Gideona Saara – odbacili su „lekcije“ stranih sila, braneći ekspanziju tvrdnjom da je „pravo jevrejskog naroda da živi u svojoj istorijskoj domovini“.
