Evropska unija priprema novi paket trgovinskih ograničenja za proizvode iz Kine, koji bi mogao da stupi na snagu tokom 2027. godine, a obuhvatio bi hemijsku industriju, proizvodnju namještaja i mašina.
Cilj Brisela je zaštita evropskih proizvođača od sve snažnije kineske konkurencije i smanjenje ogromnog trgovinskog deficita sa drugom najvećom svjetskom ekonomijom.
Prema informacijama koje je objavio Bloomberg, pozivajući se na izvore upoznate sa razgovorima, Evropska komisija mogla bi da predstavi nove mjere već u prvom tromjesečju 2027. godine. One bi uključivale uvozne kvote, dodatne carine ili kombinaciju tih instrumenata, čime bi se ograničio priliv pojedinih kategorija kineske robe na evropsko tržište.
Ovakav pristup dio je šire strategije Evropske unije da ojača konkurentnost domaće industrije, koja se posljednjih godina suočava sa sve većim pritiskom jeftinijih kineskih proizvoda.
Evropski zvaničnici posebno su zabrinuti zbog velikih proizvodnih kapaciteta kineske industrije i državnih subvencija koje, prema ocjenama Brisela, pojedinim kineskim kompanijama omogućavaju da svoje proizvode nude po cijenama sa kojima se evropski proizvođači teško mogu takmičiti.
Prema podacima Eurostata, Evropska unija je tokom 2025. godine iz Kine uvezla robu vrijednu 559,4 milijarde eura, dok je izvoz evropskih proizvoda na kinesko tržište iznosio svega 199,6 milijardi eura. Trgovinski deficit tako je dostigao 359,8 milijardi eura.
Pritom je evropski izvoz u Kinu prošle godine smanjen za 6,5 odsto, dok je uvoz kineske robe porastao za 6,4 odsto, što dodatno ukazuje na produbljivanje neravnoteže u trgovinskim odnosima.
Podaci pokazuju i koliko su sektori koji se razmatraju za nova ograničenja važni u trgovini sa Kinom. Evropska unija je tokom 2025. uvezla kineske mašine, mehaničke uređaje i njihove djelove u vrijednosti od 106,5 milijardi eura, dok je uvoz organskih hemikalija dostigao 34,1 milijardu eura. Uvoz namještaja i srodnih proizvoda, uključujući rasvjetu i određene montažne konstrukcije, iznosio je 21,3 milijarde eura.
Model ograničenja za kineske automobile
Evropska komisija namjerava da kao osnovu za nove mjere iskoristi nedavni dogovor sa Pekingom o ograničavanju uvoza kineskih hibridnih automobila.
Prema tom modelu, godišnji uvoz hibridnih vozila iz Kine bio bi ograničen na 350.000 automobila, pri čemu bi se dozvoljena količina postepeno povećavala tokom narednih godina.
Brisel procjenjuje da bi sličan mehanizam mogao da bude primijenjen i na druge industrijske grane, uz nastojanje da ograničenja budu dovoljno efikasna da zaštite evropsku proizvodnju, ali i dovoljno odmjerena da ne izazovu oštre protivmjere Pekinga.
Zaštitne trgovinske mjere omogućavaju Evropskoj uniji da reaguje na nagli rast uvoza koji nanosi ili prijeti da nanese ozbiljnu štetu domaćim proizvođačima.
Jedna od mogućnosti je određivanje maksimalnih količina robe koje mogu biti uvezene bez dodatnih nameta, dok bi se na uvoz iznad utvrđene granice primjenjivale više carinske stope.
Takav pristup omogućio bi Briselu da ograniči pretjerani rast uvoza, bez potpunog zatvaranja evropskog tržišta za kineske proizvode.
Evropska industrija traži snažniju zaštitu
Pritisak za uvođenje novih trgovinskih mjera posljednjih sedmica posebno dolazi iz Njemačke i Francuske, čije industrije imaju značajnu ulogu u evropskoj ekonomiji.
Njemačka je zatražila brže djelovanje Evropske komisije u sektorima hemijske industrije i mašinogradnje, dok se među mogućim oblastima za buduće zaštitne mjere pominje i farmaceutska industrija.
Evropski komesar za trgovinu Maroš Šefčovič izjavio je 23. oktobra da Komisija razmatra koji bi sektori mogli biti naredni obuhvaćeni trgovinskim mjerama. Posebna pažnja posvećena je industriji plastike, uključujući proizvode od PET materijala koji se široko koriste u proizvodnji ambalaže.
Evropske kompanije upozoravaju da rast uvoza iz Kine dodatno otežava poslovanje industrije koja se već suočava sa visokim troškovima energije, slabijom tražnjom i pritiscima na profitabilnost.
Predsjednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen poručila je ranije ovog mjeseca da su evropski proizvođači zatražili zaštitu i da će Brisel odgovoriti dodatnim mjerama.
Rizik od novih trgovinskih sukoba
Ipak, uvođenje novih ograničenja moglo bi dodatno da zaoštri ekonomske odnose Evropske unije i Kine.
Peking se protivi trgovinskim potezima koje smatra protekcionističkim i upozorava da će braniti interese svojih kompanija na međunarodnom tržištu.
Evropska komisija zbog toga pokušava da pronađe ravnotežu između zaštite domaće proizvodnje i očuvanja trgovinskih odnosa sa Kinom, koja je jedan od najvažnijih ekonomskih partnera Unije.
Dodatni izazov predstavlja činjenica da mnoge evropske kompanije zavise od kineskih sirovina, komponenti i industrijskih proizvoda. Zbog toga bi nova ograničenja mogla da povećaju troškove nabavke pojedinih proizvoda, a potencijalno i njihove krajnje cijene za evropske potrošače.
Sa druge strane, zagovornici mjera smatraju da je zaštita evropske industrijske baze neophodna kako bi se spriječilo dalje gašenje proizvodnih kapaciteta i očuvala radna mjesta.
Prema dostupnim informacijama, nova ograničenja još nijesu konačno usaglašena, a njihov obuhvat mogao bi se mijenjati tokom konsultacija sa državama članicama i kineskim vlastima.
Evropska komisija nastaviće razgovore sa Pekingom, dok se naredna važna faza pregovora očekuje početkom 2027. godine.
Ukoliko predložene mjere budu usvojene, one bi mogle predstavljati značajan korak ka strožijoj trgovinskoj politici Evropske unije prema Kini i dodatno promijeniti uslove poslovanja kompanija koje uvoze kinesku robu na jedinstveno evropsko tržište.
