Lokalne samouprave izdvajaju značajna sredstva za podršku djeci i porodicama, prepoznajući ta ulaganja kao investiciju u budućnost svojih zajednica. Međutim, prenošenje novih obaveza sa državnog na lokalni nivo mora biti praćeno obezbjeđivanjem odgovarajućih sredstava, poručila je Ivana Nedović, sekretarka Odbora za društvene djelatnosti Zajednice opština Crne Gore, na zajedničkoj sjednici tri skupštinska odbora posvećenoj pravima djece u procesu pristupanja Evropskoj uniji.
Na inicijativu Predstavništva UNICEF-a u Crnoj Gori, u Skupštini je održana prva zajednička sjednica Odbora za ljudska prava i slobode, Odbora za ekonomiju, finansije i budžet i Odbora za evropske integracije. Razgovaralo se o zaštiti dječjih prava, značaju budžetskih ulaganja u djecu i njihovom učešću u donošenju odluka koje se tiču njihove budućnosti.
Nedović je istakla da su opštine često prva adresa kojoj se građani obraćaju kada im je potrebna pomoć, zbog čega imaju važnu ulogu u prepoznavanju potreba ranjivih kategorija i obezbjeđivanju podrške.
„Lokalne samouprave na izdvajanja za djecu ne gledaju kao na trošak, već kao na investiciju u najmlađe članove svoje zajednice“, kazala je Nedović.
Kao primjer navela je Glavni grad, koji je u prošloj godini za djecu izdvojio oko milion eura, od čega je za podršku novorođenčadi dodijeljeno oko 250.000 eura, dok je u ovoj godini opredijeljeno 315.000 eura. Izdvajanja za pomoć pri kupovini školskog pribora za osnovce povećana su sa 90.000 na 150.000 eura.
Podrška opština obuhvata i ulaganja u uređenje školskih dvorišta, obnovu obrazovnih ustanova, kao i izgradnju vrtića i škola. Žabljak, Nikšić i Cetinje obezbjeđuju besplatan boravak djece u vrtićima, dok Bar djelimično subvencioniše te troškove. Glavni grad je za podršku roditeljima kroz produženi boravak djece od prvog do trećeg razreda osnovne škole namijenio dva miliona eura.
Posebno je ukazala na značaj UNICEF-ovog programa „Brižne porodice“, koji se u Podgorici sprovodi kao donacija i doprinosi jačanju roditeljskih vještina. Zajednica opština pozvala je i druge članice da, u skladu sa svojim finansijskim mogućnostima, podrže njegovo sprovođenje.
„Podršku porodici ne možemo odvojiti od podrške djeci. Prevencija nasilja podrazumijeva i programe podrške i edukacije koji roditeljima pomažu da odgovore na potrebe djece“, poručila je Nedović.
Upozorila je, međutim, da su izmjenama Zakona o socijalnoj i dječjoj zaštiti opštinama propisane dodatne obaveze finansiranja usluga podrške za život u zajednici i savjetodavnih usluga, bez adekvatne analize potrebnih sredstava i obezbjeđivanja odgovarajućeg finansiranja.
Zbog toga je, kako je navela, 14 predsjednika opština, preko Zajednice opština, podnijelo predlog za ocjenu ustavnosti tih zakonskih izmjena, uz zahtjev za prioritetno postupanje.
Nedović je naglasila da obaveza izdvajanja dodatnih sredstava iz postojećih lokalnih budžeta može ugroziti izvršavanje izvornih nadležnosti opština i funkcionisanje lokalnih javnih ustanova i preduzeća. Prema njenoj ocjeni, takav pristup nije usklađen ni sa smjernicama Mape puta za sprovođenje preporuka Kongresa lokalnih i regionalnih vlasti Savjeta Evrope, koje podrazumijevaju da decentralizaciju poslova prati i fiskalna decentralizacija.
Dodala je da bi, prema zakonskom rješenju, opštine u petoj i šestoj kategoriji razvijenosti od 1. januara 2027. godine trebalo u potpunosti da finansiraju ove usluge, dok je za manje razvijene opštine predviđeno državno sufinansiranje.
Zajednica opština će, najavila je Nedović, nastaviti da pruža stručnu i tehničku podršku članicama u ispunjavanju zakonskih obaveza, uz očekivanje odluke Ustavnog suda.
„Opštine ulažu značajna sredstva u djecu i nastaviće to da rade. Da bi podrška bila održiva, nove obaveze moraju biti praćene sredstvima potrebnim za njihovo izvršavanje“, zaključila je Nedović.
