Dvije faze vjetroelektrane imale bi kapacitet od 403 megavata i bile bi najveći ovakav objekat u Crnoj Gori. Skupština CGES-a juče dala saglasnost na ugovor o priključenju koji predviđa i otkup opreme vrijedne oko 40 miliona eura
Konzorcijum “Energy 2” dobiće dodatnih 12 mjeseci, do 4. oktobra 2027. godine, da završi projektovanje i pribavi potrebne saglasnosti i građevinske dozvole za vjetroelektranu “Sinjajevina I”, u opštini Kolašin. Za izgradnju vjetroelektrane i prateće infrastrukture i dobijanje upotrebne dozvole predviđen je rok od 72 mjeseca, odnosno šest godina od završetka prve ugovorne faze.
To je navedeno u Informaciji Vlade od prošle sedmice o potrebi zaključenja drugog aneksa ugovora o zakupu državnog zemljišta na Sinjajevini za potrebe izgradnje ove privatne vjetroelektrane. Sinjajevina I i II imale bi ukupno 403 megavata i to bi bio najveći energetski objekat ove vrste u Crnoj Gori. U dosada objavljenim podacima investitora nije navedeno koliko je novca potrebno investirati u ovaj projekat.
Projekat je planiran na oko 279 hektara državnog zemljišta, koje je na 30 godina dato u zakup konzorcijumu koji čine podgoričke kompanije “Energy 2”, “Sistem-MNE” i “Permonte”.
Vlasnik kompanije “Energy 2” su firme “Sistem MNE” sa 77,5 odsto udjela i “Finanzza Holdings Limited” sa Kipra sa 22,5 odsto udjela. Vlasnik firme “Sistem MNE” je podgorički preduzetnik Ljubiša Bošković . Vlasnik “Permonta” je podgoričanka Branka Vujadinović . “Permont” je bio dio konzorcijuma koji je radi ekološku rekonstrukciju pljevaljska Termoelektrane sa “Bemaksom” i “BB Solarom”. “Sistem MNE” je kao projektant ili investitor učestvovao u više projekata izgradnje energetskih objekata.
Za ovaj projekat građani i država neće davati subvencije, a vlasnik je slobodan da proizvedenu struju prodaje na domaćim ili međunarodnim berzama. Agencija za zaštitu životne sredine Crne Gore ranije je odobrila ove predložene investicije.
Skupština akcionara Crnogorskog elektroprenosnog sistema (CGES) juče je dala saglasnost na predlog ugovora za izgradnju infrastrukture za priključenje infrastrukture vjetroelektrane Sinjajevina 1 i 2. Prema ovom predlogu investitor će izgraditi potrebnu infrastrukturu, platiti naknadu za priključenje, a zatim će CGES imati obavezu da otkupi infastrukturu za priključenje koja se, kako je navedeno u Vladinoj informaciji, procjenjuje na oko 40 miliona eura, a vještaci će naknadno utvrditi tačnu cijenu. Nakon toga će CGES naplaćivati od investitora godišnje naknade za korišćenje te infrastrukture. To je standardna i zakonita procedura koja se primjenjuje i u dosadašnjim slučajevima gradnje privatnih vjetro i solarnih elektrana.Vjetroelektranu “Sinjajevina Part I” trebalo bi da čini 17 vjetrogeneratora ukupne instalisane snage 112,2 megavata, na području katastarske opštine Lipovska Bistrica.
Vlada je usvojila predlog drugog aneksa ugovora o dugoročnom zakupu državnog zemljišta. Prvi aneks zaključen je 30. aprila 2025. godine, dok je osnovni ugovor potpisan krajem septembra 2023. godine, nakon javnog nadmetanja za zakup.
Prema obrazloženju Ministarstva prostornog planiranja, urbanizma i državne imovine, rok za završetak prve ugovorne faze bio je 4. oktobar ove godine. Investitor je 17. jula podnio zahtjev za izdavanje građevinske dozvole za prvi dio glavnog projekta, koji obuhvata 17 vjetrogeneratora sa temeljima i pratećom infrastrukturom.
Glavnim projektom predviđene su tri faze, za koje je potrebno pribaviti zasebne građevinske dozvole. Osim vjetrogeneratora, planirani su trafostanica “Sinjajevina Part I” 35/110 kV sa pripadajućim dalekovodom od 110 kV, kao i priključna trafostanica 110/400 kV “Kolašin”. Te trafostanice i dalekovodi će nakon otkupa biti u vlasništvu CGES-a.
Investitor je produženje roka obrazložio potrebom da se ugovoreni rokovi usklade sa stvarnom dinamikom projekta i okolnostima na koje, kako tvrdi, nema neposredan uticaj. U dokumentu Ministarstva navodi se da konzorcijum ne traži produženje zbog neaktivnosti, već zbog objektivnih okolnosti koje utiču na realizaciju projekta. CGES očekuje da bi ugovori mogli biti zaključeni tokom oktobra ili novembra ove godine.
Prema Elaboratu o procjeni uticaja na životnu sredinu, 17 vjetrogeneratora pojedinačne snage 6,6 megavata trebalo bi godišnje da proizvode oko 391,65 gigavat-sati električne energije. Prema preliminarnom tehničkom rješenju, predviđeni su vjetrogeneratori proizvođača “Siemens Gamesa”, uz mogućnost izbora drugačijeg modela tokom dalje razrade tehničke dokumentacije.
Elaborat ukazuje i na uticaje koje bi izgradnja i rad elektrane imali na prirodu. Tokom izgradnje najizraženiji bi bili uklanjanje vegetacije, zauzimanje zemljišta, promjena staništa, buka, prašina i uznemiravanje životinja. Trajnije posljedice odnosile bi se na gubitak vegetacije na površinama pristupnih puteva i promjenu pejzaža.
Najosjetljivije bi, prema dokumentu, bile ptice i slijepi miševi, zbog mogućih sudara sa elisama, buke, osvjetljenja i promjena staništa i migracionih puteva. Na području je registrovano 95 vrsta ptica, među kojima i grabljivice, dok se za surog orla navodi da jednogodišnje praćenje nije dovoljno za precjenu rizika.
Zbog toga je predviđen monitoring ptica i slijepih miševa prije i tokom rada elektrane, kao i mjere zaštite, među kojima su ograničavanje uklanjanja vegetacije, izvođenje radova van perioda gniježđenja, smanjenje osvjetljenja i ograničavanje rada turbina u periodima najveće aktivnosti slijepih miševa.
Izgradnja bi, prema elaboratu, značajno promijenila i izgled predjela. Prirodni pejzaž dobio bi obilježja tehnološkog pejzaža, dok bi stubovi i elise bili vidljivi i iz šireg okruženja. Takav uticaj trajao bi najmanje 30 godina, koliko je procijenjen vijek projekta, nakon čega je predviđena demontaža postrojenja i sanacija prostora.
Prema podacima Agencije za zaštitu životne sredine, najbliži vjetrogenerator trebalo bi da bude udaljen oko 870 metara vazdušne linije od kolašinskog katuna Potrk, dok je udaljenost od naselja Gornje Lipovo oko 2,5 kilometara. Agencija je saglasnost na Elaborat o procjeni uticaja na životnu sredinu za ovu vjetroelektranu izdala krajem avgusta prošle godine.
Za zaključivanje drugog aneksa saglasnost su dali Direktorat za građevinarstvo i Zaštitnik imovinsko-pravnih interesa Crne Gore. Direktorat je naveo da investitor tokom dodatnih 12 mjeseci treba da obezbijedi uslove za priključenje i izgradnju infrastrukture, kao i da podnese zahtjeve za građevinske dozvole za drugi i treći dio glavnog projekta, uz prethodno pribavljene saglasnosti iz oblasti zaštite životne sredine.
“Sinjajevina I” i njen nastavak “Sinjajevina 2” imali bi ukupno 61 vjetroelektranu. Procijenjena godišnja proizvodnja prve faze bila bi 390 GWh, a druge 940 GWh, pa bi ovaj objekat bio najveći proizvođač električne energije iz vjetra.
Procijenjena zajednička godišnja proizvodnja je 1.330 GWh, odnosno bila bi nešto manje od godišnje proizvodnje iz Termoelektrane Pljevlja koja se sada kreće od 1.500 do 1.600 GWh.
Međutim, vjetroelektrane ne mogu da zamijene termoelektranu po pitanju stabilnosti napajanja jer kod njih dnevna proizvodnja zavisi od jačine vjetra i nije ujednačena kao kod termoelektrane.
Zbog toga su potrebne dodatne mjere za balansiranje energetskog sistema.
Obje velike hidroelektrane Piva i Perućica, prošle godine su prema podacima iz energetskog bilansa proizvele zajedno 1.360 GWh.
