Prije donošenja bilo kakve odluke, Agencija za zaštitu životne sredine treba da ima u vidu činjenicu da se lokalitet Paštrovske gore, koji obuhvata područje Brajića i Crmnice, na kojem se planira izgradnja projekta Vjetroelektrane “Brajići”, koji se do sada već dva puta našao na Listi ugroženih lokaliteta u organizaciji Evrope Nostre i Instituta Evropske investicione banke, zvanične EU institucije, uz podršku Evropske komisije i programa Creative Europe, i to 2023. i 2026. godine, pri čemu je projekat “Vjetroelektrana Brajići” sagledan kao jedan od potencijalnih faktora ugrožavanja.
To se navodi u dopisu u koji su “Vijesti” imale uvid, koji je Agenciji uputila Fondacija Bankada. Dopis je uslijedio nakon informacije da je kompanija “Vjetroelektrana Budva” d. o. o. Podgorica podnijela zahtjev za odlučivanje o potrebi izrade Elaborata procjene uticaja na životnu sredinu za izgradnju vjetroelektrane
“Vijesti” su u više navrata pisale da su građani pozivali Vladu da odustane od tog projekta, te tražili da se iz Prostornog plana izbrišu turbine, iznoseći niz činjenica koje ne idu u prilog izgradnje po obodu brda. U avgustu 2020. uoči tadašnjih parlamentarnih i lokalnih izbora u Budvi, konzorcijum predvođen njemačkom kompanijom WDP zaključio je s Vladom premijera Duška Markovića ugovor o zakupu zemljišta za izgradnju vetroelektrane Brajići u koju će, kako je tada saopšteno, biti uloženo 101,3 miliona eura.
“U saznanju smo da je nedavno kompanija “Vjetroelektrana Budva” d. o. o. Podgorica, ili povezano lice, podnijela Zahtjev za odlučivanje o potrebi izrade Elaborata procjene uticaja na životnu sredinu za izgradnju vjetroelektrane “Brajići”, što je i objavljeno na vašem zvaničnom sajtu. Zašto se uopšte podnosi ovakav zahtjev kada je aktom Agencije za zaštitu životne sredine od 27. juna 2024. godine već investitoru stavljeno do znanja da je u obavezi da izradi Elaborat za predmetni projekat? Da li se možda u međuvremenu promijenila regulativa, pa sada možda nije obavezna izrada Elaborata pod određenim uslovima? Ovo bi dalje moglo da znači da investitor sada ovim zahtjevom pokušava da zaobiđe obavezu izrade Elaborata procjene uticaja ili slično, ali se ipak nadamo da to nije slučaj”, naveo je u dopisu Blažo Kažanegra, predstavnik Fondacije Bankada.
On je podsjetio da je Savjet za reviziju Detaljnog prostornog plana za koncesiono područje za projekat VE “Brajići” dao negativno mišljenje na taj plan.
“Skupština opštine Budva 19. avgusta 2023. je glasovima svih prisutnih odbornika, njih 24, donijela Deklaraciju o zaštiti područja Paštrovske gore kojom se zabranjuje izgradnja krupnih infrastrukturnih projekata na tom području. Da li postupak po ovom zahtjevu podrazumijeva i provjeru/ocjenu samog Elaborata radi davanja saglasnosti od strane Agencije na Elaborat? U tom slučaju, molim vas da nas jasno obavijestite o tome i da nam kažete da li će biti javne rasprave i kada će se moći slati prigovori na takav Elaborat? Ako ovaj zahtjev zaista podrazumijeva donošenje odluke o tome da li uopšte treba raditi elaborat procjene uticaja ili ne – iako je već ranije pomenutim aktom 27. juna 2024. utvrđeno da treba – recite nam kako mi kao lokalna zajednica i NVO sektor, koji smo potencijalno ugroženi ovim projektom direktno ili indirektno, možemo da reagujemo u pogledu takvog postupka u ovoj fazi i šta konkretno možemo da tražimo u cilju zaštite svojih interesa”, istakao je Kažanegra.
On je ponovio stav nevladinog sektora da je projekat vjetroelektrane vrlo problematičan gledano iz raznih aspekata.
“Problematičan je i sa aspekta kulturne baštine, turizma, ruralnog turizma, katunskog turizma, prirodnih i kulturnih pejzaža, arheoloških istraživanja, rekreacije u prirodi, gašenja požara iz helikoptera i aviona, narušavanja vizure tvrđave Kosmač, Svetog Stefana, Miločera i starog grada Budve. Brojne neregularnosti postoje u vezi sa njim na raznim nivoima, o čemu ćete biti malo detaljnije obaviješteni kada to bude potrebno jer planiramo da pošaljamo obimniji prigovor kada dođe do faze analize Elaborata procjene uticaja na životnu sredinu u pogledu ovog projekta”, naveo je Kažanegra.
Kako je naglasio, projekat Vjetroelektrane se pominje u Tehničkom izvještaju Evrope Nostre i Instituta Evropske investicione banke o Svetom Stefanu kao jednom od sedam najugroženijih lokaliteta baštine Evrope za 2023. godinu.
“Pri čemu je projekat vjetroelektrane označen kao potencijalna prijetnja i po pejzaž Svetog Stefana, kao važnog lokaliteta kulturne baštine Crne Gore i nacionalnog simbola, pri čemu se Paštrovska gora sagledava kao njegova “vizualna pozadina”, te je konstatovano da ovaj projekat može pričiniti značajnu štetu za pejzaž tog područja uopšte i oštetiti lijepe planine. Trenutno je u izradi naučni projekat pod nazivom “Studija kulturnog pejzaža Svetog Stefana i Paštrovića”, na kojoj rade eminentni eksperti iz ove oblasti i koja se kofinansira sredstvima EU. U okviru istraživanja došlo se do velikog broja novih podataka i otkrića koja mogu biti relevantna za značaj područja u zaleđu Svetog Stefana, naročito u zoni na višim nadmorskim visinama gdje se nalaze stari katuni tj. torovi lokalnog stanovništva. S obzirom na to da ovi podaci mogu biti relevantni i za postupak odlučivanja u slučaju projekta vjetroelektrane, molimo vas da donošenje bilo kakve odluke o projektu VE “Brajići” odložite nakon što ova studija bude završena, zvanično objavljena i uredno dostavljena u štampanom obliku svim relevantnim institucijama, uključujući i vašu”, napisao je Kažanegra.
