Američki ambasador pri NATO-u Metju Vitaker izjavio je danas, u osvrtu na kritični izvještaj pripremljen za Minhensku bezbjednosnu konferenciju, da Sjedinjene Američke Države ne pokušavaju da rasformiraju NATO ili potkopaju svjetski poredak.
U izvještaju pripremjenom za konferenciju koja počinje u petak, autori su upozorili da najveći izazov liberalnom međunarodnom poretku dolazi iznutra, preko dramatične promjene mišljenja američke administracije o njenim savezništvima.
Vitaker je naglasio da SAD ne žele da rasformiraju NATO ili da podriju savezništva – što su nagovijestili autori izvještaja, već da hoće da samo „izbalansiraju“ raspodjelu opterećenja za odbranu među državama NATO-a i pozvao evropske saveznike da „učine više da budu sposobni i jaki, jer snaga garantuje mir“.
„To je prva stvar koju odbacujem, pokušavamo da učinimo NATO jačim, ne da se povučemo iz njega ili ga odbacimo, već da učinimo da radi kao što je namijenjeno, kao savez 32 jaka i sposobna saveznika“, rekao je Vitaker.
Upitan zašto američki ministar odbrane Pit Hegset neće doći na ministarski sastanak NATO-a u četvrtak, Vitaker je rekao da saveznici ne treba da tome pridaju značaj i da je „svijet veliki, a samo je jedan ministar odbrane koji mora da bude na mnogo mjesta“.
On je rekao da je zamjenik ministra, podsekretar Elbridž Kolbi, „savršena osoba“ da razgovara o američkoj bezbjednosnoj strategiji i američkom pogledu na Evropu „sada i ubuduće“ i da razgovara o „(američkim) kapacitetima koji bi na kraju trebalo da se prebace iz Evrope i da budu zamijenjeni evropskim kapacitetima“.
Ambasador je rekao da očekuje od Evrope da se „izjednači“ – „da budu jači i da dijele teret evropske bezbjednossti sa Sjedinjenim Državama i na kraju da preuzmu konvencionalnu odbranu na evropskom kontinentu, uz sveobuhvatni američki nuklearni kišobran“.
Vitaker je rekao da evropski partneri treba da povećaju potrošnju na odbranu i da pokažu da mogu da „ispune“ obećanja, uključujući nove NATO ciljeve za potrošnju.
Viteker je rekao da su SAD željele da se suprotstave „nefer“ trgovinskim aranžmanima sa Evropom koji su se pretvorili u to da „Evropa to iskorišćava i bilježi ogromne trgovinske suficite sa SAD“.
Kazao je da su SAD frustrirane jer je „mnogo razgovora, a ne tako mnogo akcija“ u Evropi i da saveznici provode više vremena u raspravljanju o pitanjima umjesto da ih rješavaju.
Upitan o Grenlandu, rekao je da je američki interes samo sigurnost Grenlanda, bilo kao dijela Danske, ili „kao nezavisna zemlja u budućnosti“, da bude sposoban da se brani od Rusije i Kine.
„Kinezi su napravili najmanje dva pokušaja prema Grenlandu. Jedan preko luka koja pokušavaju da investiraju u (grenlandske) luke i drugi preko pokušaja da investiraju u aerodrom“, rekao je Viteker, a list „Gardijan“ ukazuje da danski zvaničnici sumnjaju u te tvrdnje.
Djelujući kao da se distancira od agresivne retorike predsjednika SAD Donalda Trampa o Grenlandu, ambasador je rekao da je tokom prvog Trampovog mandata naučio da bi odgovaranje na svaku poruku Trampa preko mreže Trut Soušal ili Tvitera bio „stalni posao“, ali je ipak kazao da je ispravna analiza bezbjednosti koja je osnova Trampovih stavova.
