Dodaje da sve i da izbori budu okončani do održavanja opštih lokalnih izbora i da nova vlast bude konstituisana, to ne mijenja činjenicu da će se na birališta opet 13. juna 2027.
Izbori u Šavniku, započeti u oktobru 2022. godine, mogli bi uskoro biti okončani. Nedavno formirana Centralna izborna komisija (CIK) je prošlogodišnjim izmjenama Zakona o izboru odbornika i poslanika dobila ovlašćenje da preuzme nadležnosti opštinskih izbornih komisija (OIK) ukoliko one ne izvršavaju propisane obaveze.
Time je CIK-u omogućeno da interveniše i samostalno sprovede potrebne izborne radnje ukoliko, u konkretnom slučaju, OIK Šavnik ne postupi po odlukama komisije.
CIK je 7. novembra na prvoj sjednici, održanoj tri dana nakon formiranja, jednoglasno usvojio dva prigovora Srećka Kotlice , predsjednika šavničkog odbora Demokratske partije socijalista (DPS) i kandidata s liste DPS-a i Socijaldemokrata (SD) “Prava stvar”, zbog propusta OIK-a Šavnik. Lokalnoj komisiji je naloženo da donese odluke o ponavljanju glasanja na dva biračka mjesta na kojima izbori nijesu okončani duže od četiri godine – u zgradi Opštine Šavnik i selu Kruševice.
Izbori u Šavniku počeli 23. oktobra 2022, ali nijesu završeni jer članovi biračkih odbora iz opozicione koalicije “Za budućnost Šavnika” nijesu dozvoljavali dijelu novoupisanih birača da glasaju, tvrdeći da su prepisani kako bi podržali DPS
Prema Zakonu o izboru odbornika i poslanika, OIK ima rok od sedam dana da postupi po rješenjima i donese odluke o ponavljanju izbora.
Predsjednik OIK-a Šavnik Dušan Radanović nije želio da govori o rješenju koje je CIK donio, poručivši da će sve biti objavljeno na internet stranici komisije.
Sagovornik “Vijesti” koji je dobro upoznat s izbornim procesima, kazao je da za razliku od Državne izborne komisije (koja je transformisana u CIK), koja nije imala mehanizam da reaguje u slučaju neizvršavanja svojih odluka, CIK sad ima zakonsku mogućnost da preuzme poslove OIK-a.
To je, kako je objasnio, predviđeno članom 37a Zakona o izboru odbornika i poslanika, kojim je propisano da CIK preuzima nadležnosti OIK-a ukoliko ta komisija ne obavlja poslove iz svoje nadležnosti utvrđene članom 37c. Među tim poslovima su organizacija i sprovođenje izbora na opštinskom nivou, imenovanje biračkih odbora, utvrđivanje rezultata izbora i mandata, kao i izdavanje uvjerenja izabranim odbornicima.
“Iz same formulacije norme jasno je da preuzimanje nadležnosti OIK-a od strane CIK-a nije ostavljeno na izbor CIK-u, već je predviđeno da to mora učiniti kad je evidentno da OIK ne vrši poslove iz svoje nadležnosti (staranje o zakonitom sprovođenju izbora), što ovdje definitivno jeste slučaj”, kazao je sagovornik lista.
Ukoliko OIK Šavnik ne postupi po rješenjima CIK-a, ta institucija bi mogla samostalno da sprovede potrebne izborne radnje i tako pokuša da okonča izborni proces koji traje duže od četiri godine.
Iz CIK-a su “Vijestima” nezvanično rekli da, s obzirom na to da je ta institucija tek uspostavljena, još nijesu razmatrali šta bi mogli da preduzmu po pitanju Šavnika
Prvi čovjek opštine Šavnik Jugoslav Jakić (DPS) nije odgovorio na pitanja lista o tome da li očekuje da bi izbori mogli biti održani u skorije vrijeme i da li je spreman za ponovno učešće u izbornom procesu. Na isto pitanje nije odgovorio ni nosilac liste “Za budućnost Šavnika” Gavrilo Cerović .
Sagovornik “Vijesti” ocijenio je da se u slučaju Šavnika ne radi o prijevremenim izborima, već o redovnim lokalnim izborima koji u toj opštini još nijesu završeni.
Objašnjava da je članom 105 stav 4 Zakona predviđeno da se prijevremeni lokalni izbori ne mogu raspisati u roku kraćem od devet mjeseci u odnosu na datum održavanja opštih lokalnih izbora (13. jun 2027). Dodaje, međutim, da se ta odredba ne odnosi na slučaj Šavnika, već na situacije u kojima se ukaže potreba za novim izborima – na primjer zbog raspuštanja lokalne skupštine, prije ili nakon održavanja opštih lokalnih izbora.
“Taj zaključak proizilazi i iz činjenice da je Zakon posebno prepoznao slučaj nezavršenih izbora u članu 120b, pa se slučaj Šavnika ne može tumačiti u okviru te norme”, navodi sagovornik.
On je istakao da bi CIK, ukoliko OIK Šavnik ne postupi po subotnjim rješenjima, morao da preuzme njene nadležnosti i samostalno sprovede odluke.
“To bi značilo da će CIK umjesto OIK Šavnik raspisati ponovljene izbore na preostala dva biračka mjesta, jer bi svaka drugačija odluka bila suprotna Zakonu i njihovoj prethodnoj odluci”, podvukao je sagovornik.
On je poručio da sve i da izbori budu okončani do održavanja opštih lokalnih izbora i da nova vlast bude konstituisana, to ne mijenja činjenicu da će se na birališta opet 13. juna 2027, kad treba da se održe izbori u svim opštinama.
Izbori u Šavniku počeli su 23. oktobra 2022, kad su održani i u još 13 opština. Međutim, izborni proces nije završen jer članovi biračkih odbora iz opozicione koalicije “Za budućnost Šavnika”, koju predvodi nekadašnji Demokratski front (DF), nijesu dozvoljavali dijelu novoupisanih birača da glasaju, tvrdeći da su prepisani kako bi podržali DPS.
Na dva biračka mjesta, u zgradi Opštine i selu Kruševice, gdje pravo glasa ima 541 birač, glasanje je ponavljano devet puta. Posljednji put izbori su prekinuti 18. decembra 2022. godine, nakon čega OIK nije uspio da se dogovori o njihovom ponavljanju.
Do sada je pred pravosudnim organima procesuirano više desetina lica zbog dešavanja u vezi s izborima u Šavniku, koja su uključivala brojne incidente, pa i fizičke sukobe.
Prema informacijama “Vijesti”, Državna izborna komisija je donijela 298 rješenja kojima je naloženo ponavljanje glasanja, dok je u 64 slučaja uputila obavještenja da nije u mogućnosti da odlučuje.
U pokušaju da riješe krizu, poslanici Demokrata predložili su krajem 2023. godine dopune Zakona o biračkom spisku, kojima bi se biračima koji su u međuvremenu odjavili prebivalište u Šavniku ograničilo pravo glasa na ponovljenim izborima.
Opozicija se usprotivila tom predlogu, ocjenjujući da o njemu treba da se razgovara u okviru izborne reforme. Demokrate su ga povukle u martu 2024, uz obrazloženje da prioritet treba da bude pokušaj uvođenja prinudne uprave.
Vlada je krajem marta 2024. donijela odluku o raspuštanju Skupštine opštine (SO) Šavnik i uvođenju prinudne uprave. Međutim, odbornici tadašnje vladajuće koalicije, DPS-a i SD-a, istog dana su izglasali skraćenje mandata lokalnom parlamentu, što je dodatno zakomplikovalo sprovođenje Vladine odluke.
Predsjednik Crne Gore Jakov Milatović ocijenio je da, imajući u vidu da je mandat aktuelnom sazivu SO istekao u junu 2022., njeno raspuštanje odlukom Vlade nakon isteka vremena na koje je birana ne može rezultirati raspisivanjem novih izbora.
Vlada je početkom juna 2024. ukinula odluku o raspuštanju SO, uz obrazloženje da se ona ne može sprovesti jer šef države nije raspisao izbore.
Novi pokušaj izmjene Zakona o biračkom spisku uslijedio je u maju 2025, kada je dio vladajućih partija predložio da šavnički “izborni turisti”, koji su nakon početka izbora 2022. odjavili prebivalište u toj opštini, ne mogu učestvovati u eventualnom ponovljenom glasanju, bez obzira na to što se i dalje nalaze u biračkom spisku.
Skupštinski Zakonodavni odbor dao je predlogu “zeleno svjetlo” 18. juna 2025. godine. Ipak, istog dana je Odbor za politički sistem, pravosuđe i upravu, na predlog DPS-a, odgodio raspravu, uz obrazloženje da o izbornim zakonima treba razgovarati u okviru Odbora za sveobuhvatnu izbornu reformu. Predlog nije povučen iz skupštinske procedure, ali se poslanici o njemu nijesu izjasnili.
Za rješavanje krize u Šavniku nenadležnim se “proglasio” i Ustavni sud. Ta institucija je u februaru 2025. “Vijestima” saopštila da, prema Ustavu i Zakonu o Ustavnom sudu, nije nadležna da sama pokreće postupak radi odlučivanja o izbornim sporovima, već to može učiniti samo po žalbi birača koji smatra da mu je povrijeđeno biračko pravo, kandidata za poslanika ili odbornika, odnosno podnosioca izborne liste.
U međuvremenu, Jugoslav Jakić je 19. februara 2025. reizabran za predsjednika Opštine Šavnik, na elektronskoj sjednici SO. To je izazvalo proteste opozicije, koja je mjesecima blokirala regionalni put Šavnik–Žabljak.
Predstavnici koalicija “Za budućnost Šavnika” i “Idemo ljudi” (DCG, UCG i PES) počeli su blokade 27. februara 2025, tražeći od predstavnika zakonodavne i izvršne vlasti da reaguju i riješe izbornu krizu. Sredinom juna 2025. predstavnici parlamentarne većine najavili su sastanak i predstavljanje modela za rješavanje problema, nakon čega su blokade 14. juna privremeno obustavljene.
Međutim, nakon toga su i definitivno stale, iako rješenje za Šavnik nije dogovoreno, već je samo odlučeno (kroz izmjene izbornih zakona) da se na birališta u svim opštinama ide 13. juna 2027.
