Papa Lav XIV operisan je u utorak u rimskoj poliklinici „Agostino Đemeli“. Hirurzi su mu uklonili čvor na plućima za koji je utvrđeno da je plućni adenokarcinom, najčešći tip raka pluća.
Vatikan je saopštio da je zajedno s tumorom odstranjen i donji režanj desnog plućnog krila.
Adenokarcinom čini oko 40 odsto svih slučajeva raka pluća. Spada u nemikrocelularne karcinome, koji uglavnom rastu i šire se sporije od sitnoćelijskog raka. Operacija je najčešće prvi korak u liječenju.
Uzroci ove vrste raka nijesu uvijek jasni. Pušenje povećava rizik, a među ostalim faktorima su izloženost radonu, koji je, uz pušenje, jedan od vodećih uzroka raka pluća, kao i zagađenje vazduha sitnim česticama.
Radon je radioaktivni plemeniti gas koji nastaje prirodnim raspadanjem uranijuma i torijuma u stijenama, zemljištu i vodi.
Adenokarcinom se često dijagnostikuje i kod osoba koje nikada nijesu pušile, a češći je među ženama, mlađim pacijentima i osobama istočnoazijskog porijekla. Ujedno predstavlja jedan od vodećih uzroka smrti od raka pluća, jer se često otkriva tek u uznapredovaloj fazi bolesti. Papa je, međutim, u nedjelju rekao vjernicima da je tumor otkriven u „veoma ranoj fazi“.
Adenokarcinom je vrsta malignog tumora (raka) koji nastaje iz žljezdanog epitela koji oblaže unutrašnje organe, kao što su pluća, želudac, pankreas ili debelo crijevo, dok je stetoskop medicinski instrument koji ljekari koriste za slušanje zvukova unutar tijela (srca, pluća, stomaka).
Pregled stetoskopom ne koristi se za direktno dijagnostikovanje adenokarcinoma, jer se ovaj tumor ne može vidjeti niti pouzdano čuti ovim putem.
Kao i neke druge maligne bolesti, blagovremeno dijagnostikovan rak pluća danas može da se prevede u hroničnu bolest i, u određenim slučajevima, liječi novim ciljanim lijekovima i imunološkom terapijom, kaže prof. dr Nevena Sečen, pneumoftiziolog i pulmolog onkolog, piše stetoskop.info.
Rak pluća (karcinom bronha), jedan od najčešćih malignih tumora, u 90 odsto slučajeva javlja se kod dugogodišnjih pušača. Ovaj zabrinjavajući podatak ukazuje na najveći faktor rizika za razvoj te bolesti, ali istovremeno potvrđuje i tezu Svjetske zdravstvene organizacije (SZO) da se na mnoga onkološka oboljenja, pa i na ovo najsmrtonosnije, može djelovati preventivno.
Prof. dr Nevena Sečen, pneumoftiziolog, pulmolog i onkolog, načelnica Odjeljenja za dijagnostiku i terapiju karcinoma bronha na Klinici za pulmološku onkologiju Instituta za plućne bolesti Vojvodine, ističe značaj preventivnog djelovanja, prestankom pušenja kada je riječ o pojedincima i akcijama čitavog društva usmjerenim na iskorjenjivanje ove štetne navike.
Preventivni sistematski pregledi s radiološkim snimanjem pluća (niskodoznim CT-om grudnog koša) takođe bi pomogli da se ova bolest, koja u ranim fazama razvoja ne daje simptome, otkriva i liječi na vrijeme.
Kao i mnoge druge maligne bolesti, ukoliko je blagovremeno dijagnostikovan, rak pluća danas se može prevesti u hroničnu bolest, a u određenim slučajevima može se liječiti novim ciljanim lijekovima i imunološkom terapijom.
Bolest je veoma podmukla. Ima izraženu sklonost ka brzom širenju (metastaziranju) u okolna tkiva i druge djelove tijela, ali bez ranih simptomatskih signala. Kada se dijagnostikuje, često već ima udaljene metastaze.
Rak pluća je na globalnom nivou vodeći maligni uzrok smrtnosti muškaraca, kod kojih je četiri puta zastupljeniji, i treći uzrok smrtnosti kod žena, poslije raka dojke i kolorektalnog karcinoma.
Plućna kancerogeneza traje oko 20 godina, te je starosni vrhunac obolijevanja u srednjem životnom dobu, između 40. i 60. godine.
Srbija je u vrhu zemalja po broju oboljelih, što je upravo povezano s pušenjem. Vojvodina, na primjer, s populacijom od oko dva miliona stanovnika, mjesečno registruje 150 novootkrivenih pacijenata s karcinomom bronha.
Podaci o incidenciji raka pluća variraju i tokom vremena, u korelaciji s pušenjem industrijskih cigareta, pa se ta raširena navika zato smatra najvećim faktorom rizika za razvoj raka pluća. Upozorenje se odnosi i na pasivno pušenje, jer se među oboljelima uvijek nađe određeni broj osoba koje nikada nijesu pušile, ali su godinama bile izložene duvanskom dimu pušača.
Aerozagađenje i, uopšte, svaka izloženost inhalatornim toksinima, što je karakteristično za neka zanimanja (rad s naftom i njenim derivatima, na primjer), takođe pogoduju razvoju ove bolesti. Stres je, prema riječima prof. Sečen, veoma značajan faktor rizika.
U ranoj asimptomatskoj fazi razvoja raka pluća, kada liječenje može biti najuspješnije, najveći broj slučajeva karcinoma bronha otkriva se slučajno.
Alarmantni, specifični simptomi, kao što su uporan i neuobičajen kašalj, izmijenjen „pušački“ kašalj ili krv u iskašljaju (hemoptizija), otežano disanje i bol u grudima, javljaju se tek kada je bolest već poodmakla.
Gubitak apetita, malaksalost, gubitak tjelesne mase i depresija simptomi su opšteg tipa kojima pacijenti ne pridaju veću pažnju, s obzirom na to da se javljaju i u mnogim drugim stanjima.
Ukoliko se, pak, jave bolovi u koštano-zglobnom sistemu, a posebno kada pacijent s faktorima rizika ima bol u ramenu, odmah treba rendgenski snimiti pluća.
Za tumore pluća nema osjetljivih i pouzdanih tumorskih biomarkera. Osnovni dijagnostički postupak je bronhoskopija, metoda koja pruža podatke o stanju sluznice bronhijalnog stabla.
Bronhoskopija je danas veoma jednostavna intervencija, koja se radi rutinski, bez obzira na to što se smatra invazivnom.
Izvodi se u kratkotrajnoj opštoj ili lokalnoj anesteziji, uz pomoć fleksibilne optičke aparature, bronhoskopa, koji se uvodi kroz nos ili usta. Prosječno traje 10 do 15 minuta. Ukoliko je sluznica bronhija izmijenjena, s mjesta promjene odmah se uzimaju isječci (biopsija), koji se podvrgavaju patohistološkoj analizi. Istom prilikom, određenim kateterima može se ući u plućni parenhim radi uzimanja uzoraka s mjesta infiltracije ili s tipičnih tumorskih mjesta.
Kada je rendgenski snimak pluća sasvim uredan, bronhoskopiju obavezno treba uraditi u slučajevima kada postoje simptomi koji su specifični za rak pluća.
Prije bronhoskopije radi se skener (CT), odnosno pregled grudnog koša, zato što mnoge plućne promjene mogu da promaknu na standardnom PA (rendgenskom) snimku pluća ako se preklapaju sa srčanom siluetom ili rebrima.
Magnetna rezonanca se ne koristi za dijagnostikovanje plućnih bolesti, ali može da pomogne u slučajevima kada treba utvrditi promjene na krvnim sudovima pluća, koštanim strukturama ili limfnim čvorovima.
Proširena dijagnostika je neophodna kada postoji sumnja da karcinom bronha metastazira. Metastaze su veoma česte u abdominalnim organima, jetri i nadbubrežnim žlijezdama, te se rutinski radi ultrazvučni pregled gornjeg abdomena. Ukoliko pacijent ima neurološke ispade, dijagnostika se proširuje na CT i magnetnu rezonancu glave.
U ranoj, asimptomatskoj fazi, rak pluća često se otkriva prilikom nekog rutinskog rendgenskog snimanja, stoga su značajne redovne godišnje kontrole zdravlja. Ukoliko bolest počne da se razvija tokom godinu dana, to može biti manja tumorska promjena koja se, prema TNM klasifikaciji, svrstava u prvi ili drugi stadijum, odnosno faze u kojima se može uspješno liječiti.
Danas je u cijelom svijetu cilj torakalne onkologije da karcinom bronha prevede u hroničnu bolest, te da se liječi kao hronična opstruktivna bolest pluća i druga hronična oboljenja. To se može postići samo ukoliko se rak pluća otkrije u ranom stadijumu i primijeni takozvani multimodalni način liječenja – hirurgija, hemoterapija i radioterapija.
Osnovni oblik liječenja ovog tipa raka pluća je hemoterapija, pri čemu oboljeli uglavnom odlično reaguju na hemoterapiju i radioterapiju, zbog toga što mikrocelularni karcinom bronha ima visok maligni potencijal. Veoma brzo može doći i do potpunog odgovora na terapiju, ali se, nažalost, veoma brzo razvija i relaps.
Dr Huanita Mora, nacionalna medicinska portparolka Američkog udruženja za plućne bolesti, ocjenjuje da bi prognoza za papu trebalo da bude dobra. Prema njenim riječima, u njegovu korist idu rano otkrivanje bolesti, lokalizovan tumor i njegovo hirurško uklanjanje.
Pozitivne okolnosti su i to što papa ne puši, što je inače dobrog zdravlja, igra tenis i vježba pluća.
„U početku će mu biti malo teže da diše, dok lijevo plućno krilo ne počne da nadoknađuje izgubljenu funkciju“, rekla je Mora za CNN.
Smanjeni kapacitet pluća možda neće značajnije uticati na njegovo disanje. Očekuju ga vježbe respiratorne terapije, a moraće da vodi računa i da izbjegava respiratorne infekcije.
Podsjetimo, papin prethodnik, papa Franjo, u mladosti je imao operaciju uklanjanja dijela desnog plućnog krila nakon teškog oblika tuberkuloze. Mnogi ljudi nakon takvog zahvata nastavljaju da žive normalnim životom.
Poslije ovakve operacije pacijenti obično ostaju u bolnici nekoliko dana, dok se ne stabilizuju vitalni parametri i nivo kiseonika, a zatim se oporavljaju kod kuće. Bolovi su takođe očekivani dio oporavka.
Da li će papa narednog mjeseca moći da putuje u Latinsku Ameriku zavisiće od rezultata analiza koje se očekuju u narednih nekoliko dana.
Ljekari će analizirati uzorke limfnih čvorova oko pluća i plućnog tkiva kako bi utvrdili stadijum bolesti. Ukoliko se u limfnim čvorovima pronađu maligne ćelije ili znaci širenja bolesti, papi bi, pored operacije, mogla biti potrebna i hemoterapija ili zračenje.
Biće sprovedena i genetska analiza, kao i testiranje biomarkera koji pomažu ljekarima da izaberu odgovarajuću ciljanu terapiju.
