Evropska unija očekuje od Crne Gore da nastavi borbu protiv neprijavljenog rada, posebno kroz efikasniji rad inspekcije, formalizaciju radnih odnosa i bolju zaštitu stranih i sezonskih radnika. U Zajedničkoj poziciji za Poglavlje 19 – Socijalna politika i zapošljavanje, EU posebno naglašava da su dovoljan broj inspektora rada i njihova obuka od ključnog značaja za suzbijanje rada na crno.
Poglavlje 19 zatvoreno je ove sedmice na Međuvladinoj konferenciji Crne Gore i Evropske unije, ali će Brisel nastaviti da prati sprovođenje obaveza u toj oblasti. U dokumentu se navodi da će se posebna pažnja posvetiti administrativnim kapacitetima Crne Gore i njenoj sposobnosti da u praksi primjenjuje evropska pravila.
EU konstatuje da je Crna Gora već preduzela određene mjere u borbi protiv neprijavljenog rada, uključujući godišnje akcione planove i pojačan inspekcijski nadzor tokom turističke sezone i praznika. Ipak, od države se očekuje nastavak aktivnosti kroz kombinovanje preventivnih mjera i mjera odvraćanja.
Posebno se ističe potreba da Crna Gora obezbijedi dovoljan broj inspektora rada i njihovu odgovarajuću obuku. EU je pozvala i na dalje jačanje kapaciteta inspekcije rada, kao i na zapošljavanje dodatnih inspektora u skladu sa Akcionim planom za jačanje kapaciteta Inspekcije rada 2025–2027.
Napredak Crne Gore u ovoj oblasti pratiće se, između ostalog, kroz efikasnost inspekcijskih kontrola, rezultate formalizacije radnih odnosa i nivo zaštite stranih i sezonskih radnika. Te aktivnosti trebalo bi da budu usklađene sa novim programom za suzbijanje sive ekonomije za period 2027–2029. godine.
EU ohrabruje Crnu Goru i da sarađuje sa Evropskom platformom za borbu protiv neprijavljenog rada, kojom upravlja Evropska agencija za rad. Data Consilium
U dokumentu se konstatuje kontinuirani pad stope nezaposlenosti, ali se Crna Gora poziva da intenzivira rješavanje strukturnih problema na tržištu rada, među kojima su regionalne razlike, dugoročna nezaposlenost i niska participacija mladih i žena. Data Consilium
Od Crne Gore se očekuje i usvajanje nove Strategije zapošljavanja za period 2026–2030, usklađene sa evropskim politikama zapošljavanja i logikom djelovanja Evropskog socijalnog fonda. Data Consilium
EU bilježi da je Crna Gora značajno proširila aktivne mjere zapošljavanja i usvojila prvi Katalog tih mjera, kojim je uspostavljen jedinstven i standardizovan okvir za njihovo planiranje, sprovođenje i praćenje.
Istovremeno, Brisel naglašava da je potrebno obezbijediti dovoljno budžetskih sredstava za sprovođenje novog kataloga, posebno imajući u vidu da su mjere namijenjene dugoročno nezaposlenima i drugim ranjivim grupama. Data Consilium.
U Zajedničkoj poziciji navodi se i da Crna Gora planira da tokom 2027. godine zaposli još 13 službenika kako bi ojačala administrativne kapacitete mreže lokalnih biroa rada.
EU bilježi i modernizaciju Zavoda za zapošljavanje, digitalizaciju usluga i pripreme za uključivanje u evropske mreže, ali poziva Crnu Goru da sve planirane mjere modernizacije u potpunosti sprovede. Data Consilium
Poseban fokus stavljen je i na žene i mlade. EU traži dodatne napore kako bi se smanjile rodne razlike u zapošljavanju, pristupu uslugama njege i napredovanju u karijeri, kao i da usluge brige o djeci budu teritorijalno dostupne i finansijski pristupačne.
Kada je riječ o mladima, Crna Gora se poziva da proširi obuhvat aktivnih mjera zapošljavanja i Garancije za mlade, kao i da ojača saradnju lokalnih biroa rada sa ustanovama za obuku.
EU takođe ukazuje na potrebu intenzivnijeg osposobljavanja radne snage, imajući u vidu nizak nivo učešća odraslih u obrazovanju i obukama i nesklad između kvalifikacija radne snage i potreba tržišta rada.
