Izraelski premijer Benjamin Netanjahu naložio je državnoj tužiteljki i šefu bezbjednosne službe Šin Bet da otkriju identitet vojnika i oficira koji su intervjuisani u istraživačkom dokumentarnom filmu „NAZA“ i da ih krivično gone zbog nanošenja „štete diplomatskim i bezbjednosnim interesima Izraela“.
Nagrađivani dokumentarni film, koji su režirali oskarovci Juval Abraham i Rahel Šor, a producirao Gardijan, detaljno prikazuje masovno ubijanje civila u Gazi koje sprovodi Izrael. Film se prikazuje u bioskopima, uključujući one u Velikoj Britaniji i SAD, a biće prikazan u više od 50 zemalja.
U pismu upućenom državnoj tužiteljki Gali Baharav-Mijari, načelniku Generalštaba izraelske vojske, general-potpukovniku Ejalu Zamiru i šefu Šin Beta Davidu Ziniju, izraelski premijer je zatražio da „hitno preduzmu mjere kako bi otkrili identitet svih koji su učestvovali u klevetničkom filmu ili se u njemu pojavljuju“.
Netanjahu je takođe zatražio „pokretanje krivične istrage i krivično gonjenje zbog teških krivičnih djela u oblasti bezbjednosti informacija, krivičnog djela klevete i nanošenja štete diplomatskim i bezbjednosnim interesima Izraela“.
Film „NAZA“ je premijerno prikazan prošlog mjeseca na Međunarodnom filmskom festivalu u Veneciji, gdje je osvojio Specijalnu nagradu žirija, nakon što je ispraćen najdužim ovacijama u istoriji festivala. Naziv filma potiče od akronima koji izraelske obavještajne službe koriste kao eufemizam za označavanje broja civila za koje se očekuje da će biti ubijeni u vazdušnom napadu.
Izraelska vlada je oštro napala Abrahama i Šor, prijeteći da će im oduzeti državljanstvo i optužujući ih za izdaju. Pristalice vlade zaprijetile su da će progoniti autore filma po njihovom povratku u Izrael, a organizovale su i protest ispred kuće roditelja Rahel Šor u Savjonu, uzvikujući: „Smrtna kazna za izdajnike.“
Zamir je osudio film kao „napad na državu Izrael“, optužujući njegove autore za širenje „laži i krvnih kleveta“. Prethodno je naložio vojnim i pravnim zvaničnicima da identifikuju vojnike koji se pojavljuju u filmu i ispitaju mogućnost pokretanja pravnog postupka protiv njih. Međutim, glavni vojni tužilac Itaj Ofir izjavio je da bi za krivično gonjenje bili neophodni dokazi o kršenju bezbjednosnih propisa ili odavanju povjerljivih informacija, iako je ostavio mogućnost izricanja disciplinskih mjera.
Zaštita novinarskih izvora je jedan od temelja slobode medija prema međunarodnim standardima ljudskih prava, a nalozi za otkrivanje njihovog identiteta dozvoljeni su samo pod strogim uslovima.
Rikardo Gutijeres, generalni sekretar Evropske federacije novinara, koja predstavlja više od 320.000 novinara, izjavio je:
„Ove prijetnje predstavljaju očigledan čin zastrašivanja novinara koji su samo radili svoj posao, u potpunosti poštujući etičke standarde i postupajući u javnom interesu. Nijesam iznenađen ovakvim ispadom, koji potvrđuje da je ovaj režim spreman na sve kako bi prikrio svoje zločine protiv čovječnosti i genocid koji je u toku u Gazi.“
Portparol Gardijana je izjavio: „Nakon što je prvo zaprijetila da će režiserima filma ‘NAZA’ oduzeti izraelsko državljanstvo, izraelska vlada sada traži istragu o njihovim novinarskim izvorima. Svi ovi potezi predstavljaju pokušaje skretanja pažnje sa hitnih pitanja koja film otvara o masovnom ubijanju palestinskih civila u Gazi. Novinari moraju imati slobodu da sprovode istraživanja od javnog interesa bez prijetnji i uznemiravanja.“
Film „NAZA“ nadovezuje se na otkrića koja su između 2023. i 2025. godine prvi objavili izraelsko-palestinski medij +972 Magazin, portal na hebrejskom jeziku Lokal kol i Gardijan.
Ranije ovog mjeseca portparol Gardijana je izjavio da je „proces procjene vjerodostojnosti svjedočenja bio rigorozan. Obuhvatao je procurjela povjerljiva dokumenta, detaljnu provjeru konkretnih napada i potvrđivanje navoda na osnovu informacija šireg kruga povjerljivih novinarskih izvora koji se nijesu pojavili pred kamerama u filmu“.
U protekle tri godine ekipa koja stoji iza filma „intervjuisala je više od 100 izvora upoznatih sa sistemima izraelske vojske (IDF) koji se koriste u ratu u Gazi, uključujući visoke komandante koji su direktno učestvovali u odobravanju napada“, dodao je portparol Gardijana.
Izraelska vlada je posljednjih dana promovisala internet filmski projekat koji oponaša stil filma „NAZA“, u pokušaju da ospori nalaze originalnog dokumentarca. Arijel Averbuh, izraelski advokat i vojni rezervista koji je snimio film „NAZA: Prava priča“, opisao ga je kao „ofanzivni potez“ čiji je cilj da pažnju svjetske javnosti skrene sa optužbi da izraelska vojska ubija civile.
Uticajne ličnosti svjetske filmske industrije, uključujući čelnike Filmskog festivala u Lokarnu, izrazile su solidarnost sa Abrahamom i Šor, poručivši da „čvrsto podržavaju pravo filmskih autora da se bave teškim i važnim temama koje zahtijevaju hitnu pažnju, bez straha od odmazde“.
