Planirano formiranje mješovite radne grupe koja će urediti finansiranje, targetiranje birača, zaštitu podataka i nadzor nad političkim oglasima.
Vlada Crne Gore planira formiranje mješovite radne grupe za izradu Nacrta zakona o političkom oglašavanju, kojim bi se uredili uslovi i način oglašavanja u tradicionalnim i digitalnim medijima, uz veću transparentnost finansiranja i jasno označavanje političkih oglasa.
To se navodi u Informaciji o potrebi donošenja Zakona o političkom oglašavanju koji je Vlada usvojila, a kojom je za formiranje radne grupe zadužen potpredsjednik Vlade za politički sistem, pravosuđe i antikorupciju Momo Koprivica.
Vlada navodi da postoje opravdani razlozi za donošenje posebnog Zakona o političkom oglašavanju, kojim bi se na jedinstven način uredili uslovi i način političkog oglašavanja u tradicionalnim i digitalnim medijima, obaveze političkih subjekata, kandidata, medija, oglašivača i digitalnih platformi, transparentnost izvora finansiranja, označavanje političkih oglasa, korišćenje tehnika targetiranja, zaštita ličnih podataka, kao i mehanizmi nadzora i sankcionisanja.
“Posebno bi trebalo razmotriti uspostavljanje javnog registra političkog oglašavanja, koji bi građanima, medijima, civilnom sektoru i nadležnim institucijama omogućio uvid u ključne podatke o političkim oglasima i to ko ih finansira, koliko se za njih troši, gdje se objavljuju i, u mjeri dozvoljenoj propisima o zaštiti podataka, kome su i na osnovu kojih kriterijuma ciljano prikazani”, piše u informaciji.
Time bi se, kako obrazlaže Vlada, dodatno povezala transparentnost političkog oglašavanja sa sistemom kontrole finansiranja političkih partija.
“Imajući u vidu značaj ove oblasti, svrsishodno je formiranje stručne i mješovite radne grupe, koja će imati za cilj da u propisanom roku analizira normativni okvir u o ovoj oblasti te sačini nacrt zakona o političkom oglašavanju”, navodi Vlada.
U toj radnoj grupi je , obrazlažu, društveno poželjna zastupljenost relevantnih institucija, kao što su Agencija za sprečavanje korupcije, Agencija za audio-vizuelne usluge, Agencija za elektronske komunikacije i poštansku djelatnost, Agencija za zaštitu ličnih podataka, te ministarstva kulture i medija, javne uprave, pravde, unutrašnjih poslova, evropskih poslova, kao i drugih institucija i osoba sa stručnim renomeom u ovoj oblasti.
Vlada navodi da političko oglašavanje ima sve veći uticaj na izborne kampanje, dok razvoj digitalnih platformi istovremeno donosi rizike od netransparentnog finansiranja, prikrivenog oglašavanja, zloupotrebe ličnih podataka i stranog uticaja.
Podsjeća se da je Evropska unija na ove izazove odgovorila donošenjem Uredbe (EU) 2024/900 o transparentnosti i ciljanju političkog oglašavanja, koja se primjenjuje od 10. oktobra 2025. Godine:
“Uredba uspostavlja nova pravila kojima se obezbjeđuje da građani mogu jasno prepoznati politički oglas, saznati ko ga je naručio i finansirao, u vezi sa kojim izborima ili referendumom se objavljuje, kao i, kod digitalnog oglašavanja, da li i na koji način su korišćene tehnike ciljanja. Posebna pravila odnose se na korišćenje ličnih podataka i političko profilisanje, uz cilj zaštite građana i integriteta izbornog procesa”.
U Vladinoj informaciji se navodi da, prema Regulativi ,političko oglašavanje obuhvata pripremu, plasiranje, promociju, objavljivanje i distribuciju političkih poruka koje su obično plaćene ili organizovane u okviru političke kampanje, a koje dolaze od političkog aktera ili u njegovo ime ili je namijenjena uticanju na izbore, referendum ili zakonodavni proces.
“Svaki politički oglas mora imati obavještenje o transparentnosti. Osim navedenog, regulativa uvodi stroga pravila za ciljanje političkih oglasa zasnovano na obradi ličnih podataka, sa ciljem da se ograniče manipulativne tehnike usmjerene ka biračima. Takođe, regulativa uvodi ograničenja za finansiranje političkog oglašavanja izvan EU, a u cilju sprečavanja stranog miješanja u izbore”, ističe se u informaciji.
Za Crnu Goru, kako se navodi u dokumentu, ova oblast ima poseban značaj u kontekstu procesa pristupanja Evropskoj uniji i potrebe kontinuiranog unapređenja transparentnosti finansiranja političkih subjekata i integriteta izbora i uopšte demokratskih procesa.
“Iako pojedini aspekti političkog oglašavanja već jesu uređeni izbornim, medijskim i propisima o finansiranju političkih subjekata, postojeći okvir nije u dovoljnoj mjeri prilagođen savremenim oblicima digitalnog političkog oglašavanja i targetiranja birača”, navodi se u usvojenom dokumentu.
