Predsjednik Evropskog savjeta Antonio Košta izjavio je da su članice Evropske unije (EU) ujedinjene oko principa međunarodnog prava, teritorijalnog integriteta i nacionalnog suvereniteta, uključujući podršku i solidarnost sa Kraljevinom Danskom i Grenlandom.
On je u govoru na plenarnoj sjednici Evropskog parlamenta u Strazburu poručio da samo Danska i Grenland mogu odlučivati o svojoj budućnosti.
„Ne možemo prihvatiti da zakon najjačeg prevlada nad pravima najslabijih, jer međunarodna pravila nisu opciona, a savezi se ne mogu svesti samo na niz transakcija“, rekao je predsjednik Evropskog savjeta.
Dodao je da Evropska unija ne može prihvatiti kršenja međunarodnog prava, niti ljudskih prava, bilo gdje u svijetu.
Priznao je da geopolitički izazovi sa kojima se Evropa suočava ponekad djeluju zastrašujuće. Pritom je naveo agresiju Rusije na Ukrajinu, potkopavanje međunarodnog poretka zasnovanog na pravilima, kao i dovođenje u pitanje ključnih saveza.
„Sve ove tri dimenzije trenutno su na testu u transatlantskim odnosima“, istakao je Košta, dodajući da je to jedan od razloga zbog kojih je odlučio da sazove hitni samit lidera država članica EU.
Osvrćući se na prijetnje američkog predsednika Donalda Trampa da uvede carine pojedinim evropskim državama, Košta je ocijenio da bi takve mjere „potkopale transatlantske odnose i bile nespojive sa trgovinskim sporazumom između EU i SAD“.
„Spremni smo da branimo sebe, naše države članice, naše građane i naše kompanije od bilo kog oblika prisile. Evropska unija ima snagu i instrumente za to“, poručio je.
Američki predsjednik je 17. januara najavio da će uvesti carine pojedinim evropskim državama, nakon što su se javno usprotivile njegovim nastojanjima da preuzme kontrolu nad Grenlandom i poslale vojno osoblje na ostrvo, u znak podrške Danskoj i prisustvu NATO-a.
Na meti američkog predsjednika nalazi se osam evropskih država: Danska, Finska, Francuska, Njemačka, Holandija, Norveška, Švedska i Velika Britanija.
Instrumenti koje je u svom govoru pomenuo Košta odnose se na paket kontramjera kojima Evropska unija raspolaže i koje je spremna da aktivira ukoliko Sjedinjene Američke Države uvedu carine tim zemljama.
EU bi mogla da oživi paket kontracarina u vrijednosti od 93 milijarde eura, usmjeren na listu američkih industrijskih i poljoprivrednih proizvoda obuhvaćenih hitnim mjerama – od jahti do soje.
Ovaj paket pripremljen je prošlog proljeća, nakon što je američki predsjednik u aprilu predstavio sveobuhvatne carine. Te mjere su privremeno suspendovane nakon što su Tramp i predsjednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen postigli dogovor o trgovinskim odnosima. Suspenzija paketa automatski ističe 6. februara, što znači da bi kontracarine stupile na snagu narednog dana, ukoliko Evropska unija ne odluči da suspenziju produži.
Francuski predsjednik Emanuel Makron zatražio je pokretanje evropskog „instrumenta protiv prisile“.
Riječ je o instrumentu Evropske unije u oblasti trgovinske i spoljne politike koji omogućava Uniji da odvraća, reaguje i suprotstavi se ekonomskoj prisili trećih zemalja prema cijeloj EU ili njenim državama članicama. Instrument je stupio na snagu u decembru 2023. godine, ali do sada nijednom nije aktiviran.
Evropska unija treba da ubrza napore ka nezavisnosti kako bi se mogla braniti u svijetu koji se brzo mijenja, kazala je danas predsjednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen.
„Nalazimo se na raskrsnici. Evropa daje prednost dijalogu i rješenjima – ali smo u potpunosti spremni da djelujemo, ako bude potrebno, jedinstveno, hitno i odlučno“, poručila je fon der Lajen u govoru u Evropskom parlamentu.
„U ovom svijetu sve većeg bezakonja, Evropi su potrebni sopstveni instrumenti moći“, kazala je ona, prenosi Rojters.
„Znamo koji su to instrumenti: snažna ekonomija, snažno jedinstveno tržište i industrijska baza, snažni kapaciteti za inovacije i tehnologiju, ujedinjena društva i, iznad svega, stvarna sposobnost da se odbranimo.“
Fon der Lajen je kazala da je „važnije nego ikad“ da se zadrži fokus na Ukrajini, dok će EU sarađivati sa Sjedinjenim Državama i drugim partnerima na jačanju bezbjednosti u arktičkom regionu.
